Lâm Đồng: Sư Trưởng Từ Hương và ngôi chùa Ni đầu tiên trên cao nguyên Lâm Viên

Linh chiếu hà phân nam nữ tính
Phong cao vô ngại sắc không tâm

Một buổi sáng ở cao nguyên Lâm Viên, từ trung tâm phường Xuân Hương theo con đường Hoàng Hoa Thám khoảng vài cây số, chùa Linh Phong hiện ra giữa triền đồi thông xanh, lặng lẽ trong làn sương sớm của xứ ngàn hoa. Ít ai biết rằng, cách đây gần tám thập niên, nơi này chỉ là một am tranh nhỏ giữa vùng đất còn nhiều hoang vu.

Người đặt nền móng cho ngôi Tổ đình ấy – đồng thời mở đường cho sự hình thành và phát triển của Ni giới Phật giáo tại cao nguyên – chính là Sư trưởng Thích Nữ Từ Hương (1916–2006).

Sư trưởng Từ Hương, thế danh Hồng Thị Phù Dung, sinh năm 1916 (Bính Thìn) tại làng Giang Tây, phủ Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam. Sinh ra trong một gia đình có truyền thống Phật giáo và Nho học, Người lớn lên trong môi trường lễ giáo và đạo hạnh.

Năm 20 tuổi, khi nhiều người cùng trang lứa bắt đầu xây dựng cuộc sống gia đình, Người lại chọn con đường xuất gia học đạo. Sư trưởng về chùa Phổ Thiên (nay là chùa Phổ Đà- TP. Đà Nẵng) cầu pháp với Hòa thượng Tôn Thắng, được ban pháp danh Tâm Hồng, thuộc đời thứ 43 dòng Lâm Tế Chánh Tông và đời thứ 9 dòng thiền Liễu Quán.

Những năm đầu thập niên 1930, phong trào chấn hưng Phật giáo lan rộng khắp Việt Nam. Nhiều trung tâm đào tạo Phật học được mở ra, trong đó Huế trở thành một trong những nơi tiêu biểu. Trong bối cảnh ấy, Sư trưởng ra Huế theo học tại Ni viện Diệu Đức, một cơ sở đào tạo Ni chúng của Hội An Nam Phật học.

Sau nhiều năm tu học, đến năm 1943, Sư trưởng tốt nghiệp Trung đẳng Phật học chuyên khoa. Hành trang mang theo không chỉ là kiến thức Phật học mà còn là tinh thần chấn hưng và khát vọng đem Phật pháp đến những vùng đất còn ít người khai mở.

Năm 1946, Sư trưởng Từ Hương rời miền Trung lên cao nguyên . Thời điểm ấy, Đà Lạt vẫn còn là một đô thị nhỏ giữa rừng núi. Phật giáo mới hiện diện tại vùng đất này từ khoảng năm 1920, khi Hòa thượng Nhơn Thứ theo đoàn di dân từ Khánh Hòa vào truyền đạo.

Số lượng chùa chiền khi ấy còn rất ít, đời sống tôn giáo chưa ổn định. Đặc biệt, Ni giới chưa có nơi sinh hoạt và tu học riêng. Nhận thấy nhu cầu ấy, Ni trưởng bắt đầu ấp ủ việc xây dựng một đạo tràng dành cho chư Ni trên vùng đất sương mờ quanh năm.

Cơ duyên đến vào năm 1946, khi Hòa thượng Bích Nguyên giao lại Niệm Phật đường trên đồi Thạch Vân, thuộc Trại Hầm – Đa Lợi cho Ni trưởng. Lúc bấy giờ, nơi đây chỉ là một am tranh đơn sơ giữa rừng thông. Từ điểm khởi đầu giản dị ấy, Ni trưởng bắt đầu gây dựng cơ sở đầu tiên của Ni giới trên cao nguyên Lâm Viên.

Trong hoàn cảnh chiến tranh và điều kiện vật chất còn nhiều thiếu thốn, Ni trưởng cùng các đệ tử từng bước kiến thiết lại ngôi chùa. Công việc diễn ra âm thầm nhưng bền bỉ.

Năm 1949, cổng tam quan được dựng lên, chánh điện được xây dựng và tôn trí pho tượng Phật A Di Đà cao 1,8 mét. Năm 1955, tượng Bồ tát Quán Thế Âm và Đại Thế Chí được an vị tại chánh điện. Đến năm 1962, tổng thể kiến trúc chùa cơ bản hoàn chỉnh.

Từ một am tranh nhỏ giữa rừng thông, chùa Linh Phong dần trở thành ngôi chùa Ni đầu tiên tại Đà Lạt, đồng thời là trung tâm sinh hoạt quan trọng của Ni giới tỉnh Lâm Đồng. Không chỉ là nơi tu học, chùa còn là đạo tràng tổ chức các sinh hoạt truyền thống của Ni giới như thính giới, an cư kiết hạ và nhiều hoạt động Phật sự khác. Từ đây, nhiều thế hệ Ni chúng đã được đào tạo và trưởng thành, góp phần vào sự phát triển của Phật giáo tỉnh nhà.

Bên cạnh việc xây dựng cơ sở tu học, Ni trưởng còn tích cực tham gia các hoạt động của Giáo hội Phật giáo tại địa phương. Trong các năm 1951–1954, Ni trưởng giữ chức Phó Ban Đại diện và Phó Ban Hoằng pháp Tỉnh hội. Đến giai đoạn 1955–1956, Ni trưởng đảm nhiệm Trưởng Ban Từ thiện của Tỉnh hội. Năm 1957, Ni trưởng được cung thỉnh làm Giáo trưởng Ni bộ Tuyên Đức, sau này là Trưởng Ni bộ Phật giáo tỉnh Lâm Đồng.

Năm 1975, Ni trưởng được cung thỉnh vào Đệ ngũ Tôn chứng tại Đại Giới Đàn Tổ đình Từ Nghiêm- Sài Gòn. Sau đó, vào các năm 1994, 1999 và 2003, Sư trưởng được cung thỉnh làm Đàn chủ và Hòa thượng Đường đầu tại các Đại Giới đàn tổ chức ở chùa Linh Phong. Ngoài ra, Ni trưởng còn là Phó ban Bảo trợ trường Cao Trung Phật học Lâm Đồng.

Không chỉ dừng lại ở các hoạt động Phật sự, Sư trưởng còn gắn bó mật thiết với đời sống của người dân quanh vùng.

Tại chùa Linh Phong, nhiều hoạt động từ thiện được duy trì thường xuyên như phát cơm cho người nghèo, giúp đỡ người già neo đơn, hỗ trợ các gia đình khó khăn. Sư trưởng đặc biệt quan tâm đến việc chăm sóc trẻ em mồ côi và những em có hoàn cảnh bất hạnh.

Năm 1958, Sư trưởng xây dựng Ký nhi viện Nhị Trưng để nuôi dưỡng và chăm sóc trẻ em cơ nhỡ tại địa phương. Đến năm 1972, Ký nhi viện Huệ Viên tiếp tục được thành lập trong khuôn viên chùa Linh Phong, góp phần mở rộng các hoạt động từ thiện xã hội.

Sau nhiều thập niên gắn bó với Lâm Đồng, năm 2006, Sư trưởng Thích Nữ Từ Hương thuận thế vô thường, viên tịch ở tuổi 90 với 70 mùa an cư.

Ngày nay, chùa Linh Phong là trụ sở của Phân ban Ni giới tỉnh Lâm Đồng, là nơi quy tụ Ni chúng trong tỉnh về tu học, An cư Kiết hạ và tham dự các sinh hoạt Phật sự quan trọng của Ni giới.

Từ một am tranh nhỏ giữa rừng thông năm 1946, chùa Linh Phong từng bước trở thành một đạo tràng tiêu biểu, trung tâm sinh hoạt tu tập của Ni giới Phật giáo Lâm Đồng. Gắn liền với quá trình ấy là hành trạng hoằng hóa của Sư trưởng Thích Nữ Từ Hương – người đã đặt nền móng cho sự hình thành và phát triển Ni giới tỉnh nhà tại ba cao nguyên Lâm Viên- Di Linh và Bảo Lộc.

Nhìn lại chặng đường đã qua, sự hiện diện của chùa Linh Phong và Ni đoàn nơi đây cũng là một minh chứng sinh động cho tinh thần mà cổ đức từng khẳng định: “Linh chiếu hà phân nam nữ tính, Phong cao vô ngại sắc không tâm.” Trong ánh sáng của Phật pháp, mọi sai biệt về hình tướng đều dần lắng xuống; điều còn lại chính là tâm nguyện tu học và chí hướng hoằng pháp lợi sinh.

Giữa triền đồi Thạch Vân, chùa Linh Phong hôm nay vẫn lặng lẽ như thuở ban đầu. Sự tĩnh lặng ấy dường như vẫn còn vang vọng dấu chân của những bậc tiền nhân đã một đời gắn bó với lý tưởng phụng sự đạo pháp. Từ am tranh năm nào giữa rừng thông hoang vắng, nơi đây đã trở thành điểm tựa tâm linh cho nhiều thế hệ Ni chúng..

Trong dịp Ni giới các tỉnh, thành trong toàn quốc trở về cao nguyên Lâm Viên tham dự Đại lễ Tưởng niệm Đức Thánh Tổ Ni Đại Ái Đạo và chư Tôn đức Ni tiền bối hữu công Phật giáo Việt Nam vào hạ tuần tháng 3 năm 2026, chùa Linh Phong vì thế càng gợi nhắc về điểm khởi đầu của Ni giới miền sương phủ – nơi đã khơi mở hành trình của niềm tin, chí nguyện tu học và sự tiếp nối lặng thầm của nhiều thế hệ Ni lưu tỉnh Lâm Đồng.

Phù Sa- Hoàng Giang