Nhiều giải pháp được đề xuất nhằm bảo tồn và phát huy giá trị Phật viện Đồng Dương

Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam phối hợp cùng UBND TP. Đà Nẵng, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch và Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam vừa long trọng tổ chức Hội thảo khoa học với chủ đề nghiên cứu, bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa Phật viện Đồng Dương. Đây được xem là sự kiện khoa học – văn hóa quan trọng nhằm đánh giá toàn diện những giá trị đặc sắc của Phật viện Đồng Dương, đồng thời đề ra nhiều giải pháp thiết thực phục vụ công tác bảo tồn và phát huy di sản trong giai đoạn mới.

Tham dự hội thảo có sự hiện diện của chư tôn đức lãnh đạo Giáo hội Phật giáo Việt Nam; đại diện Hội đồng Trị sự GHPGVN; lãnh đạo UBND TP. Đà Nẵng; đại diện Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch; Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam; các nhà khảo cổ học, chuyên gia nghiên cứu văn hóa Chăm-pa, giới học giả trong và ngoài nước cùng đại diện nhiều cơ quan nghiên cứu, bảo tồn di sản văn hóa.

Về phía Giáo hội Phật giáo Việt Nam có chư tôn đức lãnh đạo Trung ương Giáo hội, Ban Văn hóa Trung ương GHPGVN cùng đại diện Ban Trị sự các tỉnh, thành tham dự. Đại diện chính quyền và ngành văn hóa có lãnh đạo thành phố Đà Nẵng, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch cùng nhiều cơ quan chuyên môn liên quan. Hội thảo cũng quy tụ đông đảo các nhà nghiên cứu đến từ các viện khảo cổ, trường đại học, trung tâm nghiên cứu văn hóa và bảo tồn di sản.

Phát biểu khai mạc hội thảo, đại diện Ban Tổ chức nhấn mạnh Phật viện Đồng Dương là quần thể Phật giáo đặc biệt quan trọng của nền văn hóa Chăm-pa, từng được xem là trung tâm Phật giáo lớn của Đông Nam Á vào khoảng thế kỷ IX. Không chỉ mang giá trị tôn giáo, di tích còn phản ánh quá trình giao lưu văn hóa, nghệ thuật và tín ngưỡng giữa các quốc gia trong khu vực.

Bà Nguyễn Thị Anh Thi – Thành Ủy viên, Phó Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng phát biểu khai mạc hội thảo

Tiếp nối chương trình, Thượng tọa Thích Đức Thiện – Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký HĐTS GHPGVN, đã gửi lời chào mừng, khẳng định vai trò của Giáo hội trong việc đồng hành cùng Nhà nước và giới học thuật trong công tác bảo tồn, phát huy di sản Phật giáo. Với tinh thần “hộ quốc an dân, đồng hành cùng dân tộc”, Giáo hội Phật giáo Việt Nam luôn quan tâm, đồng hành và sẵn sàng phối hợp với các cơ quan chức năng, với thành phố Đà Nẵng, với các nhà khoa học và cộng đồng quốc tế trong các hoạt động bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa Phật giáo Việt Nam nói chung và Phật viện Đồng Dương nói riêng. Qua đó tăng cường nhận thức xã hội về giá trị đặc biệt của Phật viện Đồng Dương, góp phần khơi dậy trách nhiệm gìn giữ di sản văn hóa dân tộc trong cộng đồng.

Trên tinh thần tham vấn khoa học nghiêm túc và cầu thị, Hội thảo tập trung thảo luận các vấn đề trọng tâm liên quan đến: Phật giáo Champa và Phật viện Đồng Dương trong lịch sử; Giá trị nghệ thuật, tôn giáo và văn hoá của Phật viện Đồng Dương; Bảo tồn, phát huy giá trị di tích Phật viện Đồng Dương.

Các tham luận tại hội thảo tập trung phân tích nhiều nội dung chuyên sâu như giá trị lịch sử của Phật viện Đồng Dương, nghệ thuật kiến trúc và điêu khắc Chăm-pa, dấu ấn Phật giáo Đại thừa trong văn hóa Chăm cổ, hiện trạng di tích qua các thời kỳ cũng như những khó khăn trong công tác bảo tồn hiện nay.

Tại hội thảo,TS Đặng Xuân Thanh – Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam đã báo cáo đề dẫn định hướng các nội dung nghiên cứu trọng tâm, đặt vấn đề về cách tiếp cận liên ngành nhằm nhận diện đầy đủ giá trị của Phật viện Đồng Dương trên cả hai phương diện vật thể và phi vật thể.

Nhiều chuyên gia khảo cổ nhận định dù phần lớn công trình kiến trúc của Phật viện Đồng Dương đã bị tàn phá bởi chiến tranh và thời gian, song những dấu tích còn lại vẫn có giá trị đặc biệt về mặt lịch sử, khảo cổ và mỹ thuật. Các hiện vật tìm thấy tại khu di tích như tượng Phật, tượng Bồ-tát, phù điêu, nền móng kiến trúc… đã góp phần khẳng định vị thế quan trọng của Đồng Dương trong lịch sử Phật giáo khu vực.

Tại hội thảo, các nhà khoa học cũng đề xuất cần xây dựng chiến lược nghiên cứu lâu dài và đồng bộ hơn đối với quần thể Phật viện Đồng Dương. Trong đó, việc tiếp tục khai quật khảo cổ, số hóa dữ liệu di sản, phục dựng tư liệu lịch sử và tăng cường hợp tác quốc tế được xem là những giải pháp cần thiết để bảo tồn di tích một cách bền vững.

Nhiều ý kiến cho rằng việc bảo tồn di sản không chỉ dừng lại ở gìn giữ kiến trúc hay hiện vật mà còn phải gắn với phát huy giá trị văn hóa, giáo dục truyền thống lịch sử và phát triển du lịch văn hóa tâm linh. Việc kết nối các giá trị của Phật viện Đồng Dương với hệ thống di sản văn hóa miền Trung sẽ góp phần tạo nên sản phẩm du lịch đặc trưng, đồng thời nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo tồn di sản.

Đại diện lãnh đạo ngành văn hóa và chính quyền địa phương khẳng định thời gian tới sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Giáo hội Phật giáo Việt Nam, giới học giả và các cơ quan chuyên môn nhằm triển khai các chương trình nghiên cứu, bảo tồn và phát huy giá trị di sản Phật viện Đồng Dương theo hướng khoa học, bền vững và phù hợp với thực tiễn.

Hội thảo được đánh giá là diễn đàn khoa học có ý nghĩa quan trọng, góp phần làm sáng tỏ thêm những giá trị nổi bật của Phật viện Đồng Dương trong tiến trình lịch sử văn hóa dân tộc và khu vực Đông Nam Á, đồng thời mở ra nhiều định hướng mới cho công tác bảo tồn di sản văn hóa Phật giáo trong tương lai.

PGĐS tổng hợp theo nguồn VHPG