Lễ chùa đầu năm – gieo tâm an giữa mùa xuân mới

Ngay từ sáng sớm mùng Một, dòng người đã nối dài qua cổng tam quan tại nhiều ngôi chùa. Mùi trầm hương lan nhẹ trong không gian tĩnh tại, tạo cảm giác vừa đông vui, vừa lắng đọng. Người đi lễ bước chậm, chắp tay trang nghiêm, giữ cho mình sự điềm tĩnh giữa sắc xuân rộn ràng. Trong bầu không khí ấy, tinh thần “tâm an thì cảnh an” hiện diện tự nhiên, như một lời nhắc nhở nhẹ nhàng cho khởi đầu năm mới.

Giữa dòng người đi lễ đầu xuân, nhiều ngôi chùa quen thuộc của thành phố trở thành điểm hẹn tâm linh của người dân và du khách. Từ Chùa Linh Ứng Bãi Bụt hướng ra biển lớn, Chùa Linh Ứng Ngũ Hành Sơn trầm mặc giữa núi đá, Chùa Linh Ứng Bà Nà ẩn hiện trong mây, đến Chùa Quan Thế Âm, Chùa Tam Thai, Chùa Pháp Lâm, Chùa Nam Sơn, Chùa Bát Nhã, Chùa Bà Đa, Chùa Phổ Đà hay Thiền viện Bồ Đề… mỗi nơi mang một dáng vẻ riêng. Dẫu vậy, tất cả đều gặp nhau ở tinh thần hướng thiện, nơi con người tìm về để gieo một hạt tâm lành cho năm mới.

Lễ chùa đầu năm hôm nay được nhiều người tiếp cận theo cách giản dị hơn. Lễ vật được tiết chế, lời khấn trở nên mộc mạc. Người đi chùa hướng tâm về sự bình an cho gia đình, sức khỏe cho người thân, mong xã hội yên ổn, lòng người thuận hòa. Theo quan niệm nhà Phật, gieo nhân nào thì gặt quả ấy, nên nhiều người xem việc giữ tâm thiện lành trong những ngày đầu xuân là nền tảng cho cả năm.

Chia sẻ sau buổi lễ đầu năm, chị Nguyễn Thị Lan, một phật tử thường xuyên đi chùa cho biết, chị tìm đến chùa để cảm nhận trọn vẹn không khí xuân. “Đông người nhưng ai cũng nhẹ nhàng. Đứng trước Phật, tôi chỉ nguyện cho gia đình khỏe mạnh, mong giữ được tâm an để ứng xử hiền hòa, sống thiện lành suốt năm. Khi tâm mình yên, mọi việc cũng dễ hanh thông hơn”, chị Lan nói.

Với anh Trần Minh Quân, một người trẻ sinh sống tại đô thị, lễ chùa đầu năm mang ý nghĩa cân bằng lại nhịp sống. “Sau một năm nhiều áp lực, vào chùa, nhìn làn khói hương lan nhẹ, tự nhiên thấy lòng lắng xuống. Tôi nghĩ mùa xuân bắt đầu từ khoảnh khắc mình biết sống chậm, biết nghĩ cho người khác”, anh Quân chia sẻ.

Sự đông vui của lễ chùa đầu năm vì thế không làm mất đi vẻ thanh tịnh vốn có. Trái lại, chính tâm thế hoan hỷ, chừng mực của người đi lễ đã tạo nên sức sống cho không gian tâm linh. Nhiều chùa chủ động hướng dẫn phật tử giữ trật tự, hạn chế hình thức, giữ gìn vệ sinh chung. Tinh thần “Phật tại tâm” được nhắc lại trong từng lời khuyên đầu xuân, giúp người đi lễ hiểu rằng an lạc bắt đầu từ chính nội tâm mỗi người.

Tại Chùa Bát Nhã, trong những ngày đầu năm, người dân đến lễ Phật rồi nán lại nghe giảng pháp, tham dự thời khóa tụng kinh ngắn hoặc ngồi yên quán niệm hơi thở. Không gian ấy giúp người đi lễ cảm nhận rõ hơn ý nghĩa của sự an trú, đúng với tinh thần “sống trong chánh niệm, an trong từng phút giây”.

“Đi chùa đầu năm là dịp để mỗi người khởi tâm thiện, là học cách buông bớt tham cầu. Khi tâm an, trí sáng, đời sống tự nhiên hài hòa. Nhà Phật gọi đó là gieo nhân lành đầu xuân để gặt quả an vui suốt năm”, một nhà sư tại chùa Bát Nhã chia sẻ.

Theo quan niệm Phật giáo, mùa xuân hiện hữu trước hết trong tâm thức con người. Khi mỗi người biết quay về soi lại mình, nuôi dưỡng lòng từ bi, thực tập hỷ xả, mùa xuân ấy có thể kéo dài qua bốn mùa. Lễ chùa đầu năm vì thế trở thành lời nhắc nhở nhẹ nhàng để sống thuận đạo lý, “tự thắp đuốc lên mà đi”.

Từ góc độ văn hóa, lễ chùa đầu năm vẫn là một sinh hoạt tinh thần quan trọng của người Việt. Dòng người đi lễ đông trong những ngày đầu xuân phản ánh nhu cầu hướng thiện và niềm tin vào những điều tốt đẹp. Đáng chú ý, cùng với nhịp sống hiện đại, cách đi chùa của người dân ngày càng đi vào chiều sâu, đề cao giá trị tinh thần hơn hình thức bên ngoài.

Giữa đô thị năng động và nhiều áp lực, lễ chùa đầu năm mang lại một khoảng lặng cần thiết. Ở đó, con người gặp nhau trong không khí xuân, chia sẻ niềm vui năm mới, đồng thời học cách giữ tâm bình thản. Đông vui mà không xô bồ, nhộn nhịp nhưng vẫn an nhiên, đó là nét đẹp đang được gìn giữ trong văn hóa lễ chùa hôm nay.

Khi mùa xuân mở ra, mỗi nén hương được thắp lên như một lời nguyện lành, mỗi bước chân vào chùa là một sự trở về. Lễ chùa đầu năm, vì thế, trở thành cách để gieo tâm an giữa mùa xuân mới, mở đầu cho một năm sống thiện lành, tỉnh thức và bền vững trong nhịp sống hiện đại.

Lễ chùa đầu xuân không chỉ là sinh hoạt tâm linh, mà còn là nét đẹp văn hóa được gìn giữ qua nhiều thế hệ:

Trâm Trần/ Báo Công lý