Hà Nội : Linh Thiêng Trọng Lễ " Độ Hà Nghinh Thủy" Bên Dòng Sông Hồng - Nối Mạch Tâm Linh, Khơi Trong Hồn Dân Tộc

PGĐS – Chiều ngày 30/7/2026 (nhằm ngày 17 tháng 6 năm Bính Ngọ), giữa không gian thiêng liêng rợp bóng cờ hoa bên dải sông Hồng đỏ nặng phù sa, hàng ngàn người dân cùng bách gia trăm họ và chư tôn đức, quý khách thập phương đã hoan hỷ tề tựu về Đền Giang Linh Từ và Đền Cậu Cửa Đông để cùng hòa mình vào Trọng lễ truyền thống “Độ Hà Nghinh Thủy” – nghi thức rước nước đón dòng thiêng, cùng Đại lễ tế tự Cầu Quốc Thái Dân An.

Đây không chỉ là một tập tục tín ngưỡng độc đáo của cư dân ven sông mà còn là nét đẹp văn hóa tôn vinh dòng sông huyết mạch với tên gọi thân thương: Sông Cái, Sông Mẹ – nguồn nhựa sống ngàn đời nuôi dưỡng tâm hồn và vóc dáng Đại Việt. Sự kiện là lời nhắc nhở sâu sắc về đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, về tinh thần bao dung, tri ân và chánh niệm – những giá trị Phật giáo gắn liền với mạch ngầm văn hóa dân tộc.

Tự cổ chí kim, vùng đất Sơn Tây trù phú nâng niu bên dòng Sông Mẹ luôn được xem là chốn hội tụ linh khí đất trời, nơi “Đất linh – Tạo anh hùng thời kiệt”. Dòng Sông Cái cuồn cuộn trôi qua bao thế kỷ, chứng kiến biết bao biến động thăng trầm của lịch sử, đặc biệt là những năm tháng hào hùng thời nhà Trần với ba lần quật cường đánh tan quân xâm lược Nguyên Mông. Từ các chiến công lừng lẫy trên sông cho đến hào khí Đông A bất tử, tinh thần xả thân vì độc lập, vì sự bình yên của muôn dân đã đúc kết trọn vẹn qua lời thề sắt đá của vị tướng trẻ Trần Quốc Toản: “Phá cường địch, báo hoàng ân”. Trong cái nhìn tuệ giác của Phật giáo, tinh thần xả kỷ vì đại nghĩa ấy cùng lòng tri ân nguồn cội Sông Mẹ chính là sự phát huy cao độ của lòng từ bi, dũng lực và tâm nguyện hộ quốc an dân.

Nối tiếp mạch nguồn lịch sử và tinh thần phụng sự ấy, vào mùa xuân năm 1849, Cụ tổ đời thứ tư của dòng tộc họ Phan đã mang trong mình tâm nguyện thiêng liêng, lập đàn tế trời đất và dựng xây miếu vọng tại thôn Đông Hậu xưa (nay là thôn Hồng Hậu, phường Phú Thịnh). Trải qua bao dội bão của thời gian, nơi đây trở thành tiền thân của Đền Giang Linh Từ và Đền Cậu Cửa Đông — chốn tâm linh thanh tịnh bên bờ Sông Cái để bách gia trăm họ tìm về gửi gắm niềm tin, nguyện cầu cho quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, nhà nhà được ấm no, hạnh phúc.

Trong chiều thu thanh tĩnh, tiếng trống hội ba hồi dồn dập vang vọng khắp bến sông như thức tỉnh từng nhịp đập từ tâm, dẫn dắt hành giả bước vào lễ “Độ Hà Nghinh Thủy” – nghi thức sang sông đón nước thiêng. Dưới góc nhìn Thiền quán, việc “Độ Hà” (vượt sông) và “Nghinh Thủy” (đón nước) từ Sông Mẹ không đơn thuần là đón nhận nguồn nước mát lành nuôi dưỡng xóm làng, mà còn là hành trình rước nguồn nước mát từ bi để làm sạch tâm thức, cởi bỏ những vướng bận, hơn thua của kiếp nhân sinh.

Dòng nước thiêng rửa sạch bụi mặn trần lao, tưới tắm cho những hạt giống mẫn tuệ và bao dung trong lòng mỗi người dân đất Việt.

Hòa chung tiếng sóng Sông Hồng và làn hương trầm quyện tỏa, những vần thơ thành kính dâng lên bản đền như bài ca tri ân công đức tổ tiên, nhắc nhở muôn đời về lòng biết ơn đối với dòng Sông Cái và những người đã ngã xuống vì bình yên của đất nước:

“Sông Hồng, bên lở, bên bồi, Nơi đây nhắc lại, đời đời nhớ ơn. Danh lam ngàn năm thắng tích, Dòng Sông Hồng in mãi chiến công. Lịch sử ghi mãi công ơn, Đánh tan giặc ác, oai hùng cứu dân. Phất cờ khởi nghĩa ghi công, Phạm Nham mất vía, Nguyên Mông chạy dài. Thánh nhân xuất chúng đa tài, Văn thao võ lược, đấng trai anh hùng. Danh thơm tám cõi lẫy lừng, Nhân dân ghi nhớ, lập đền thờ Ông. Đền Giang cảnh đẹp nêu thể, Tháng năm vẫn ngát hương thơm bản đền.”

Mỗi lời khấn nguyện, mỗi điệu trống chầu vang lên giữa không gian sông nước hữu tình không chỉ thể hiện niềm tín ngưỡng trọn vẹn đối với các vị Cậu tôn thần hộ quốc an dân mà còn tôn vinh nét đẹp văn hóa ứng xử với thiên nhiên của người Việt. Sự hòa quyện giữa tục thờ Thủy thần, thờ Mẫu với triết lý Từ bi – Trí tuệ – Nhân quả của Phật giáo đã tạo nên một bệ đỡ tinh thần vững chắc, giúp con người biết trân trọng từng giọt nước Sông Mẹ, biết hạ bớt cái tôi ngạo mạn để nhẫn nhịn, lắng nghe và yêu thương nhiều hơn:

“Trống xa mà lại như gần… Thánh Ông gia ngự, kêu tòa uy nghi. Lệnh hội Cậu Bé nghe truyền, Đôi Cậu Cửa Suốt kịp qua ban đền. Cậu Liền giục ngựa băng miền, Thuyền rồng Cậu Đỏ về miền giang khê. Sông Hồng sơn thủy hữu tình, Lệnh Cậu thần quỷ về miền Sơn Tây. Con nay điểm trống ba hồi, Xin Cậu giáng ngự xuống nơi ban đền. Ban công, ban lộc, ban quyền, Trừ tà sát quỷ khắp miền Nước Nam… Chúng con thành kính nhất tâm, Cầu về giá ngự điện đài, Thương phủ Nam Việt đời đời vinh hoa!”

Trọng lễ “Độ Hà Nghinh Thủy” khép lại khi ánh chiều tà buông nhẹ trên dải Sông Mẹ, nhưng dư âm lắng đọng của buổi lễ vẫn còn lan tỏa mãi. Việc phụng thờ, gìn giữ di tích của dòng tộc họ Phan cùng nhân dân địa phương chính là gạch nối thiêng liêng giữa quá khứ và hiện tại, bảo tàng sống động gìn giữ nếp sống tri ân dòng sông huyết mạch mà cha ông đã trao truyền qua muôn thế hệ.

Thay mặt Nhà Đền, Thanh đồng Thủ nhang họ Phan xin gửi lời tri ân sâu sắc tới toàn thể bách gia trăm họ và du khách thập phương. Cầu chúc cho mỗi người khi ra về, sau khi hòa mình vào lễ “Độ Hà Nghinh Thủy”, đều mang theo một hạt mầm bình an, nhẹ nhàng trong tâm thức, cùng nhau tu dưỡng thân tâm, mở rộng lòng bao dung để sống một đời an lạc, tự tại, góp phần giữ gìn nét đẹp văn hóa dân tộc và xây dựng quê hương Nam Việt đời đời vinh hoa, thịnh vượng.

Trọng lễ “Độ Hà Nghinh Thủy” (Nghiêng Phụng – Rước Nước) và Đại lễ Tế tự Cầu Quốc Thái Dân An tại Đền Giang Linh Từ & Đền Cậu Cửa Đông (thôn Hồng Hậu, phường Phú Thịnh, thị xã Sơn Tây, TP. Hà Nội) diễn ra vào chiều ngày 30/7/2026 (nhằm ngày 17 tháng 6 năm Bính Ngọ).