Chợ Viềng – Nam Định Phong Tục Đi Chợ Mua May Bán Đắt
Khi những triền núi biên cương bừng thức màu trắng tinh khôi của hoa mơ, hoa mận, cỏ gianh vàng ửng trên những vạt nương ngô, màn sương dày đặc đặc quánh giăng mắc khắp không gian cũng là lúc đồng bào vùng cao Tây Bắc cùng nhau xuống chợ ngày xuân
Người thành phố thì đón mùa xuân bằng hoa đào hoa mai nở rộ, các hội chợ xuân tấp nập nô nức để bà con chuẩn bị sắm sanh cho các tết thật tươm tất đầy đủ, và những ngày tết họ sẽ tranh thủ đi du xuân chúc tết họ hàng bà con xa gần, hay có thể đi các chợ tết của các vùng miền khác nhau theo phong tục tập quán văn hóa địa phương.
Còn dưới xuôi cứ mỗi độ xuân về Tết đến, người Nam Định và khách thập phương trong cả nước lại háo hức mong chờ ngày mồng 8 Tết Nguyên Đán để tham gia họp chợ Viềng Nam Định – một phiên chợ độc đáo, thể hiện phong tục văn hóa tín ngưỡng đậm nét của cư dân Việt ở miền Bắc. Điểm đặc biệt thu hút đông đảo du khách từ khắp mọi nơi đến chợ Viềng chính bởi vì mỗi năm chợ chỉ họp duy nhất một phiên ở huyện Vụ Bản và huyện Nam Trực tỉnh Nam Định.
Hội chợ Viềng diễn ra vào đêm mùng 7, rạng sáng ngày mùng 8 tháng Giêng hàng năm, bao gồm chợ Viềng Phủ ở gần quần thể kiến trúc tín ngưỡng Phủ Dầy thuộc huyện Vụ Bản, và chợ Viềng Chùa ở gần chùa Bi thờ thiền sư Từ Đạo Hạnh của huyện Nam Trực tỉnh Nam Định.
Dân gian vốn có câu “Chợ Viềng, hai chợ một phiên” ngụ ý chỉ hai chợ này cùng tên Viềng, họp cùng một thời gian và cùng buôn bán những mặt hàng giống nhau.
Tương truyền cho rằng Nam Định ngày xưa vốn là một trong những cái nôi của nền văn minh lúa nước. Sự phát triển của đời sống vật chất tinh thần ở đây đã sớm thúc đẩy nhu cầu giao lưu văn hóa và tình cảm của người dân trong vùng. Chính vì vậy, ngoài lễ hội và đền chùa, chợ Viềng xuất hiện ở nhiều nơi trên vùng đất cổ Nam Định. Ông cha ta ngày xưa đã lưu truyền một bài ca dao nói về thú chơi chợ của vùng Tây Nam thành phố Nam Định vào dịp Tết đến:
Mồng một ăn Tết ở nhà
Mồng hai chơi điếm, mồng ba chơi đình
Mồng bốn chơi chợ Quả Linh
Mồng năm chợ Trình, mồng sáu chợ Gôi
Nghỉ ngày mồng bảy mà thôi
Ðến ngày mồng tám đi chơi chợ Viềng
Chợ Viềng năm có một phiên
Cái nón em đội, cũng tiền anh mua
Đi chơi chợ Viềng đồng nghĩa với việc người dân đến đây cầu may mắn, mong cho đầu năm suôn sẻ, cả năm làm ăn phát đạt “mưa thuận gió hòa”. Nơi đây có tục người bán không hề nói thách và người mua cũng không hề mặc cả – một nét đẹp văn hóa đáng yêu mà chỉ phiên chợ này mới có. Dường như có một ý thức tâm linh đối việc mua bán ở chợ Viềng Nam Định, rằng mỗi người chỉ cần bán hoặc mua được một vật gì đó dù rất nhỏ thì người bán kẻ mua đều gặp nhiều may mắn và hạnh phúc. Người bán thì cho đi sự may mắn thịnh vượng và cả chất lượng cũng như điều mà họ mong muốn gửi vào sản phẩm muốn bán ra , còn người mua lại mua được cái tâm của người bán và mua được mặt hàng chất lượng ưng ý, vì vậy cả đôi bên đều vui vẻ hân hoan ra về. Bởi lẽ đó, phiên chợ này còn có tên gọi khác là chợ Cầu May, hay chợ Viềng “mua may bán rủi”.
Mặc dù được goi là “hội chợ” nhưng chợ Viềng Nam Định không bán những sản phẩm hiện đại cao cấp như các hội chợ mà ta thường thấy. Hàng hóa bày bán ở đây chủ yếu phục vụ cho sản xuất nông nghiệp như sạp đồ đồng sắt gồm dao kéo, cày cuốc, mâm đồng, đồ thờ cúng… của người dân làng Tống Xá; sạp đồ bằng gỗ như khảm, mịch, bàn ghế án thờ… của dân làng mộc Ninh Xá, Cát Đăng huyện Ý Yên mang tới chợ; hay hàng nong nia, rổ rá, mành chõng, bàn ghế mây tre, thúng mủng , nơm nia vv… của người làng nghề đan lát Vĩnh Lai.
Ngoài ra, ai đã đi chợ Viềng còn thấy có bán rất nhiều hàng giống cây trồng, vật nuôi từ các tỉnh lân cận Thái Bình, Hưng Yên, Hải Dương, Hà Nam…Chợ Viêng là nơi tập trung bà con thập phương từ muôn nơi về hội họp và họ muốn bán nhũng sản phẩm họ có hay làm ra, đôi khi có những người tuy ở tỉnh xa nhưng cũng luôn có mặt trong chợ Viềng 8 đến 10 năm có lẻ.Đi chợ Viềng chúng ta sẽ dễ dàng bắt gặp các món hàng dân dã được bày bán rất đơn giản và dân dã trong các lều quán che tạm, hay ngay khoảng trống giữa chợ, hoặc dọc theo hai bên đường một cách tự do, miễn sao để bà con đi chợ sẽ nhìn thấy thuận người mua lợi người bán.
Tương truyền, lễ hội chợ Viềng ở Nam Định gắn liền với việc thờ ông Khổng – ông tổ đúc đồng. Người dân quan niệm rằng, mua được một món đồ đồng ưng ý tại chợ Viềng đầu năm, lộc sẽ về đầy nhà trong năm. Vì vậy không có gì khó hiểu khi gian hàng bán sản phẩm đồng thau lúc nào cũng thu hút nhiều du khách.
Chợ Viềng Nam Định cũng là nơi bán nhiều đồ cổ vật, kỷ vật hoặc đồ giả cổ, đây có lẽ là gian hàng thu hút nhiều người dến xem và mua nhất. Khi PV PGĐS phỏng vấn những người đến gian hàng thì họ đều nói rằng họ rất thích gian hàng này và nhất định đi về ít nhiều cũng phải mua được một vật mà mình ưa thích để mang lại may mắn cho gia đình và bản thân trong một năm đang tới. Chợ Viềng Nam Giang đã trở thành nơi giao lưu của những người yêu đồ cũ, đồ cổ. Song đáng nói là vài năm trở lại đây, đồ cổ thực sự đang dần bị “cạnh tranh” bởi đồ giả cổ. Trước đây nổi tiếng là chợ đồ cổ nhưng nay đồ giả cổ được bày bán nhiều gấp cả chục lần so với các món đồ cổ thật. Với lợi thế là bề ngoài bắt mắt, giá thành rẻ chỉ bằng khoảng một phần tư đến một nửa đồ cổ thật, đồ giả cổ đang là mặt hàng bán khá chạy và được nhiều du khách chọn mua khi tới chợ Viềng Chùa.
Với câu ngạn ngữ lưu truyền “trên là trời, dưới là thịt bò bê”, ngoài những sản phẩm trên, chợ Viềng Nam Định còn rất nổi tiếng với vô số các sạp hàng thịt bê . Thứ thực phẩm này được thui vàng ươm nguyên cả con và được bán nhiều ở dọc các ngả đường đi vào chợ. Dân địa phương Nam Định ưa chuộng thịt bê của chợ Viềng nên phần lớn ai cũng mang về ít nhất một ký thịt bê để lấy hên đầu năm mới.
Đến với chợ Viềng Nam Định, đủ mọi tầng lớp nhân dân từ Nam ra Bắc, đặc biệt là các tỉnh lân cận như Ninh Bình, Hà Nam, Hài Dương, Thái Bình, Hà Nội, Thanh Hóa. Và có lẽ háo hức nhất là các nam thanh nữ tú từ thành thị đến nông thôn lũ lượt kéo về.
Giữa chợ đông đúc, vô tình có hai người xa lạ chạm phải nhau, ngại ngùng trao nhau một ánh mắt, một nụ cười, một lời nói… và rồi sau đó trái tim rung khẽ lạc nhịp một bước để rồi thương nhớ, vấn vương:
Chợ Viềng năm có một phiên,
Để cho trai gái tốn tiền trầu cau
Chợ Viềng Nam Định – phiên chợ “bán điều rủi, mua sự may” họp mỗi năm duy nhất một lần đã trở thành nét văn hóa đẹp của vùng Sơn Nam Hạ (Nam Định). Nếu có dịp ghé thăm, Mytour tin rằng bạn sẽ thích thú với phiên chợ Cầu May đậm đà bản sắc văn hóa dân gian từ ngàn xưa, cảm nhận được tình người, tình yêu quê hương đất nước từ việc mua những sản phẩm nhà nông dân dã hay chỉ đơn giản là nói chuyện đôi ba câu với người dân khắp bốn phương ở chốn này. Ai ra về cũng sẽ vương vấn trong lòng:
Giá năm có mấy tháng Giêng
Mỗi Giêng có mấy lần Viềng người ơi…
Thật vậy tháng giêng từ lâu được coi là “tháng ăn chơi”, là mùa bắt đầu của những lễ hội dân gian độc đáo. Để rồi mỗi khi tới mồng 7, mồng 8 âm lịch, người ta lại nô nức rủ nhau đi Nam Định, tìm tới chợ Viềng – phiên chợ cầu may đặc biệt, nơi “mua may bán rủi” để thêm lộc về nhà mở đầu năm mới tốt lành. Người bán không cầu lỗ lãi, người mua không tham đắt rẻ. Đặc trưng rất riêng ấy đã trở thành một trong những điểm thú vị thu hút của phiên chợ bày bán cây cảnh và đồ cổ này.
Tin / Ảnh : Quốc Thắng – Anh Minh
Phản hồi