Bạn sẽ thanh thản hơn khi tha thứ cho lỗi lầm của người khác

Hành giả như một đóa sen vươn lên từ bùn lầy, sự thanh thản mà hành giả nói đến chính là hương thơm tinh khiết nở ra từ chính bùn đau của những oán hận đã được buông bỏ. Bạn sẽ thanh thản hơn khi tha thứ cho lỗi lầm của người khác – câu nói này vừa là một sự thật giản dị, vừa là một món quà vô giá mà chỉ người dũng cảm mới có thể tự tay trao tặng cho chính mình. Trong giáo lý đạo Phật, tha thứ không phải là sự ban ơn cho người kia, mà trước hết là hành động gỡ bỏ gông cùm đang trói chặt tâm hồn ta.

Sự tha thứ là chìa khóa phá tan ngục tù oán hận. Khi tâm ta còn giam giữ hình ảnh một người đã làm ta tổn thương, thì kẻ thực sự bị giam cầm không phải là họ, mà là chính ta. Mỗi lần nhớ lại lỗi lầm cũ, ta lại vô tình uống thêm một ngụm thuốc độc, mong cho người kia phải đau đớn. Nhưng đau đớn chỉ có một mình ta gánh chịu.

Đức Phật đã chỉ ra cơ chế này một cách rõ ràng: Nó đã sỉ nhục tôi, đánh đập tôi, chiến thắng tôi, cướp đoạt của tôi. Người nào ôm ấp oán hận như vậy, hận thù sẽ không bao giờ nguôi. Kinh Pháp Cú, câu 3, Phẩm Song Yếu – Yamakavagga.

Sự ôm ấp oán hận ấy chính là ngọn lửa thiêu đốt tâm can. Còn tha thứ, chính là buông tay để không bị bỏng nữa. Và điều kỳ diệu là, sự tha thứ ấy không chỉ dập tắt ngọn lửa sân hận, mà còn mở ra cánh cửa cho những tâm sở cao thượng hơn tràn vào. Đó là lòng từ ái (mettā), là sự thấu cảm (karuṇā), và là trạng thái quân bình, tự tại (upekkhā). Chính những phẩm chất này là nền tảng của sự thanh thản đích thực.

Thanh thản là hoa trái của một tâm đã buông bỏ. Thanh thản không phải là một cảm xúc mong manh, mà là một trạng thái tâm vững chãi khi nó không còn bị chi phối bởi những gió bụi của thị phi, được mất. Trong bài kinh Từ Bi (Metta Sutta, Tiểu Bộ Kinh, Kinh Tập), Đức Phật dạy: Mong cho tất cả chúng sanh được sống trong an lạc và hạnh phúc. Mong cho tất cả, không bỏ sót một ai, được sống trong niềm vui nội tâm.

Lời nguyện này bắt đầu bằng việc mở rộng trái tim với tất thảy mọi loài. Và hành giả không thể làm điều đó nếu trái tim hành giả vẫn còn những ngăn khóa của sự oán giận đối với dù chỉ một người. Tha thứ là bước đi cụ thể để biến lời nguyện ấy thành hiện thực ngay trong đời sống của mình.

Khi hành giả thực sự tha thứ, hành giả sẽ không còn là nạn nhân của quá khứ. Ta sẽ thấy rằng, người kia cũng chỉ là một chúng sinh đang bị phiền não sai sử, cũng đang trên hành trình học hỏi và vấp ngã của riêng họ. Và chính sự thấy biết ấy mang lại sự bình an sâu thẳm, một sự thanh thản không điều kiện.

Tha thứ để sống thanh thản hơn mỗi ngày.

1. Quán chiếu nỗi đau của người khác

Khi nhớ về lỗi lầm của ai đó, thay vì tập trung vào nỗi đau của chính mình, hãy thử nhìn vào nỗi đau của họ. Hãy tự hỏi: Tâm họ đã phải bất an và nhiễm ô như thế nào mới có thể gây ra hành động ấy? Sự chuyển hướng quán chiếu này là một bước đột phá. Hành giả sẽ ngạc nhiên khi thấy sự tức giận dần được thay thế bằng một niềm thương cảm nhẹ nhàng. Và chính trong niềm thương cảm ấy, hành giả tìm thấy sự thanh thản cho chính mình.

2. Thực tập tha thứ bằng lời nói (Chánh ngữ)

Hãy can đảm thực tập nói ra lời tha thứ. Nếu chưa thể nói trực tiếp với người kia, hãy nói ra trong không gian tĩnh lặng của riêng hành giả: Tôi tha thứ cho bạn. Tôi buông bỏ tổn thương này. Tôi chọn sự bình yên cho chính mình. Lời nói có sức mạnh vô cùng. Khi được phát ra với chủ tâm thiện lành, chúng có khả năng chuyển hóa những khối kết cứng trong tâm ta thành dòng chảy dịu dàng.

3. Tha thứ trong từng khoảnh khắc

Đừng chờ đến khi có một tổn thương lớn mới thực tập. Hãy bắt đầu với những điều nhỏ nhặt. Người chen ngang khi hành giả đang xếp hàng, đồng nghiệp lỡ lời, người thân vô ý… Mỗi ngày, ta có vô số cơ hội để thực tập buông bỏ sự khó chịu ngay lập tức. Hãy mỉm cười và tự nhủ: Không sao. Chính những lần không sao nho nhỏ ấy sẽ bồi đắp cho hành giả một nội lực vĩ đại để có thể tha thứ cả những điều tưởng chừng không thể.

Tha thứ là một trong những món quà đẹp đẽ nhất mà hành giả có thể tặng cho chính mình. Nó không có nghĩa là bạn quên đi quá khứ, hay chấp nhận những hành vi sai trái. Nó đơn giản có nghĩa là hành giả từ chối để quá khứ ấy tiếp tục làm tổn thương mình thêm một giây phút nào nữa. Hành giả chọn giải thoát cho chính mình.

Và khi hành giả thực sự làm được điều đó, ta sẽ nếm được hương vị của sự thanh thản sâu xa. Đó là sự bình yên nằm ngoài mọi được mất, khen chê. Đó là dòng suối tịch tịnh tuôn chảy từ một trái tim không còn oán hận, một trái tim đã thực sự học được cách yêu thương chính mình và cuộc đời này.

Sư Chấn Hùng