Thượng tọa Thích Nguyên Duyên: Trọng trách mới với Văn hóa – Nghi lễ Phật giáo Lâm Đồng

PSĐS – Gắn bó với công tác Giáo hội, có nhiều năm tham gia hoạt động nghi lễ và nghiên cứu văn hóa Phật giáo, Thượng tọa Thích Nguyên Duyên (thế danh Huỳnh Đại Phúc) vừa được Đại hội Đại biểu Phật giáo tỉnh Lâm Đồng lần thứ I, nhiệm kỳ 2026–2031 diễn ra từ ngày 21 và 22/9/2026 giao trọng trách Ủy viên Thường trực, Trưởng ban Văn hóa kiêm Trưởng ban Nghi lễ GHPGVN tỉnh Lâm Đồng. Nhiệm vụ mới đặt ra yêu cầu tiếp tục gìn giữ nền nếp, chuẩn mực nghi lễ và phát huy chiều sâu văn hóa Phật giáo trong đời sống đương đại.

  Hành trình hoạt động Phật sự của Thượng tọa Thích Nguyên Duyên có sự đan xen giữa công tác Giáo hội, nghi lễ và nghiên cứu văn hóa. Trước khi nhận nhiệm vụ tại Lâm Đồng, Thượng tọa từng là Ủy viên Thường trực, Trưởng ban Phật giáo Quốc tế GHPGVN tỉnh Bình Thuận (cũ), đồng thời có thời gian tham gia công tác nghi lễ ở cấp Trung ương.

   Dấu ấn rõ nét trong quá trình ấy là hoạt động Chẩn tế. Năm 2021, sau lễ khánh thành Tu viện Vĩnh Nghiêm (TP.HCM), Thượng tọa được cung thỉnh đăng đàn Chẩn tế trong khóa lễ kéo dài 7 ngày, cầu nguyện quốc thái dân an và cầu siêu cho hàng nghìn người hoạnh tử do đại dịch Covid-19.

  Trong nhiệm kỳ 2022-2027, Thượng tọa được suy cử Ủy viên Ban Nghi lễ Trung ương, đồng thời tham gia Ban Biên tập Ban Nghi lễ Trung ương. Từ năm 2022 đến 2025, Thượng tọa được cung thỉnh đăng đàn Chẩn tế, đảm nhiệm vai trò Sám chủ tại chùa Minh Đạo (TP.HCM) và chùa Quốc Ân Khải Tường (Đồng Nai), trong các lễ tưởng niệm Hòa thượng Ân sư của Trưởng lão Hòa thượng Thích Thiện Nhơn, Phó Pháp chủ Hội đồng Chứng minh, Chủ tịch Hội đồng Trị sự GHPGVN.

  Đến Đại lễ Vesak Liên Hiệp Quốc 2025 do GHPGVN tổ chức, Thượng tọa được cung thỉnh đảm nhiệm Đàn chủ trong Ngũ đàn Chẩn tế. Qua những hoạt động này, kinh nghiệm thực hành nghi lễ của Thượng tọa được hình thành từ nhiều không gian và quy mô khác nhau, từ khóa lễ cộng đồng đến những đại lễ Phật giáo có tính chất quốc tế.

Nghi lễ trong chiều sâu văn hóa

  Cùng với thực hành Phật sự, Thượng tọa Thích Nguyên Duyên dành sự quan tâm cho nghiên cứu văn hóa Phật giáo. Năm 2024, bài viết Đạo Phật là con đường giác ngộ của Thượng tọa được đăng trên Tạp chí Văn hóa Phật giáo. Năm 2026, bài viết Nghi lễ trong văn hóa Phật giáo được đăng trên báo Giác Ngộ, tiếp tục thể hiện mối quan tâm đến nghi lễ từ góc nhìn văn hóa.

  Tháng 5-2025, Thượng tọa được giao nhiệm vụ Trưởng phòng Quản lý khoa học của Viện Nghiên cứu Phát triển Bảo tồn Văn hóa Nghệ thuật Đông Nam Á. Kinh nghiệm nghiên cứu và quản lý khoa học bổ sung thêm một lĩnh vực mới cho quá trình hoạt động của Thượng tọa, bên cạnh kinh nghiệm thực tiễn trong công tác Giáo hội và nghi lễ.

  Từ góc nhìn này, nghi lễ Phật giáo không chỉ là những nghi thức được thực hành trong các khóa lễ mà còn là một yếu tố của văn hóa, chứa đựng những giá trị về đạo đức, tâm linh, nghệ thuật và đời sống cộng đồng. Việc nhận diện đúng giá trị, kế thừa tinh hoa và hạn chế những biểu hiện hình thức là một trong những vấn đề đặt ra đối với công tác nghi lễ hiện nay.

Một nhiệm kỳ với nhiều yêu cầu

  Tại Đại hội Đại biểu Phật giáo tỉnh Lâm Đồng lần thứ I, nhiệm kỳ 2026–2031 diễn ra từ ngày 21 và 22/9/2026, Thượng tọa Thích Nguyên Duyên được bổ nhiệm làm Ủy viên Thường trực, Trưởng ban Văn hóa kiêm Trưởng ban Nghi lễ GHPGVN tỉnh Lâm Đồng.

  Đây là sự phân công gắn với hai lĩnh vực có vai trò quan trọng trong đời sống Phật giáo. Nếu công tác văn hóa góp phần gìn giữ và phát huy bản sắc Phật giáo thì nghi lễ là phương diện trực tiếp thể hiện nếp sinh hoạt, sự trang nghiêm và truyền thống tu học của Tăng Ni, Phật tử.

  Ở cương vị mới, yêu cầu trước hết là củng cố nền nếp hoạt động nghi lễ trên địa bàn, chú trọng tính trang nghiêm, thanh tịnh, đúng pháp và phù hợp truyền thống Phật giáo Việt Nam. Song song đó là nghiên cứu, bảo tồn những giá trị văn hóa Phật giáo, nhất là những giá trị gắn với lịch sử, cộng đồng và đặc điểm văn hóa của địa phương.

  Lâm Đồng là địa bàn có đời sống văn hóa đa dạng, trong đó Phật giáo hiện diện qua hệ thống tự viện, sinh hoạt tu học và nhiều hoạt động văn hóa cộng đồng. Vì vậy, công tác Văn hóa – Nghi lễ trong nhiệm kỳ mới không chỉ dừng ở việc tổ chức các sự kiện, mà cần hướng đến chiều sâu: bảo tồn có chọn lọc, kế thừa có định hướng và đổi mới phù hợp với đời sống hiện đại.

  Trọng trách được giao cho người đứng đầu đòi hỏi người vừa cần kinh nghiệm thực tiễn của người làm nghi lễ, vừa cần tư duy nghiên cứu của người làm công tác văn hóa. Sự kết nối giữa hai lĩnh vực cũng đặt ra yêu cầu phối hợp chặt chẽ với các ban chuyên môn, các tự viện và Tăng Ni, Phật tử để những giá trị văn hóa, nghi lễ Phật giáo được thực hành đúng tinh thần và có sức sống trong cộng đồng.

  Từ hành trình đã trải qua đến trọng trách mới, Thượng tọa Thích Nguyên Duyên đứng trước một chặng đường nhiều việc phải làm: giữ vững cốt lõi truyền thống, đồng thời tìm những phương thức phù hợp để văn hóa và nghi lễ Phật giáo tiếp tục được trao truyền, thực hành và lan tỏa trong đời sống đương đại. Đó cũng là yêu cầu đặt ra đối với công tác Văn hóa – Nghi lễ Phật giáo Lâm Đồng trong nhiệm kỳ mới.

Diệu Tâm