Tây Ninh: Trang nghiêm buổi pháp thoại nhân khóa tu Một ngày An lạc

PGĐS – Sáng ngày 02/08/2026 (nhằm ngày 20/06 năm Bính Ngọ), tại chùa Suối Pháp, ấp 2, xã Tân Hòa, tỉnh Tây Ninh, Tỳ khưu Tuệ Hành, Phó Trụ trì chùa Chánh Đẳng Giác (Tây Ninh), đã có buổi pháp thoại đến đông đảo Phật tử nhân khóa tu Một ngày An lạc được tổ chức tại bổn tự.

Mở đầu buổi pháp thoại, Tỳ khưu Tâm Hướng cùng chư Phật tử đã cung thỉnh Tỳ khưu Tuệ Hành quang lâm pháp tòa, chia sẻ lời Phật dạy đến hành giả và Phật tử tham dự khóa tu.

Trong dịp này, Tỳ khưu Tuệ Hành đã giảng giải Kinh Ví dụ cái Cưa (Kakacūpama Sutta), thuộc Trung Bộ Kinh (Majjhima Nikāya), MN 21, một bài kinh tiêu biểu đề cập đến phương pháp chế ngự sân hận, giữ gìn tâm từ và làm chủ tâm mình trước những nghịch cảnh trong đời sống.

Từ câu chuyện về Tôn giả Moliya Phagguna

Mở đầu nội dung pháp thoại, Tỳ khưu Tuệ Hành thuật lại câu chuyện liên quan đến Tôn giả Moliya Phagguna. Do thường xuyên tiếp xúc với một số nữ cư sĩ hầu hạ các vị Tỳ khưu khác, Tôn giả Phagguna đã khởi lên tâm bất mãn khi nghe các vị Tỳ khưu trò chuyện với những người phụ nữ ấy.

Trước tâm trạng bất mãn và sân hận của vị đệ tử, Đức Phật đã chỉ dạy rằng người tu tập không nên để tâm bị chi phối bởi những đối tượng và hoàn cảnh bên ngoài. Điều quan trọng là phải biết quán sát, chế ngự và làm chủ tâm mình, thay vì để những tác động ngoại cảnh trở thành nguyên nhân làm phát sinh sân hận.

Từ đây, Đức Phật đưa ra một ví dụ đặc biệt mạnh mẽ về cái cưa

Ngài dạy rằng, nếu có người dùng một chiếc cưa để cưa từng phần thân thể của một vị Tỳ khưu, vị ấy cũng không được khởi tâm sân hận. Người tu phải giữ tâm mình không dao động, không nói lời ác, không nuôi dưỡng lòng oán hận, mà cần an trú trong tâm từ (mettā) đối với người đang làm tổn hại mình.

Qua lời dạy này, Đức Phật đồng thời nhấn mạnh rằng, dù người khác nói lời đúng hay sai, nhẹ nhàng hay thô ác, đúng lúc hay không đúng lúc, với thiện ý hay ác ý, người tu vẫn phải biết tự chế ngự tâm, không để sân hận sinh khởi và chi phối thân, khẩu, ý.

Chế ngự sân hận – thực hành tâm từ

Theo nội dung được Tỳ khưu Tuệ Hành triển khai trong buổi pháp thoại, tinh thần cốt lõi của Kinh Ví dụ cái Cưa có thể được nhận diện qua năm phương diện:

Thứ nhất, không để ngoại cảnh chi phối tâm. Hành vi của người khác không nên trở thành nguyên nhân khiến người tu đánh mất chánh niệm và sự bình an nội tại.

Thứ hai, chế ngự sân hận. Ngay cả khi phải đối diện với những hoàn cảnh vô cùng đau đớn, khó khăn, người tu vẫn cần giữ tâm không sân, không để cảm xúc tiêu cực dẫn dắt hành động.

Thứ ba, thực hành tâm từ. Không chỉ dừng lại ở việc không trả thù hay không đáp trả bằng sân hận, người tu còn phải từng bước phát triển lòng từ đối với chính người đang làm tổn thương mình.

Thứ tư, giữ gìn lời nói. Trước những lời nói thô ác hoặc xúc phạm, người tu cần tỉnh thức, không lấy lời ác đáp lại lời ác, không để khẩu nghiệp tiếp tục tạo thêm xung đột và khổ đau.

Thứ năm, rèn luyện tâm trong nghịch cảnh. Chính những hoàn cảnh bất như ý là môi trường để hành giả nhận diện mức độ tu tập của mình, từ đó phát triển khả năng tự chủ, kham nhẫn và chuyển hóa nội tâm.

Điểm đặc biệt của Kinh Ví dụ cái Cưa nằm ở hình ảnh Đức Phật sử dụng: ngay cả trong trường hợp thân thể bị cưa xẻ, người tu vẫn phải giữ tâm từ và không khởi sân hận. Đây không chỉ là lời khuyên về sự nhẫn nhịn trước nghịch cảnh, mà còn thể hiện một yêu cầu rất cao đối với năng lực tự chủ, tỉnh thức và chuyển hóa tâm của người hành trì.

Qua lời giảng giải của Tỳ khưu Tuệ Hành, giáo pháp trong Kinh Ví dụ cái Cưa được kết nối với đời sống thực tiễn của người Phật tử: trước những bất đồng, lời nói trái ý, sự xúc phạm hoặc những hoàn cảnh không như mong muốn, mỗi người cần trở về quan sát chính mình, nhận diện tâm sân và thực tập chuyển hóa bằng chánh niệm, kham nhẫn và tâm từ.

Buổi pháp thoại là một phần trong chương trình khóa tu Một ngày An lạc tại chùa Suối Pháp, góp phần giúp Phật tử có thêm cơ hội học hỏi và ứng dụng lời Phật dạy vào đời sống hằng ngày, hướng đến việc xây dựng đời sống tinh thần an ổn, tỉnh thức và từ bi.

Thực hiện: Nguyễn Ngọc Hùng