Chiều 17/10/2026 (nhằm ngày 8 tháng 9 năm Bính Ngọ), tại hội trường trung tâm chùa Tam Chúc, tỉnh Ninh Bình, diễn ra Hội thảo khoa học cấp quốc gia “Văn hóa Phật giáo Việt Nam trong kỷ nguyên số: Thực tiễn và định hướng phát triển”. Đây là hoạt động trọng tâm trong chương trình kỷ niệm 45 năm thành lập Ban Văn hóa Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam (1981–2026).
Hội thảo do Ban Văn hóa Trung ương GHPGVN phối hợp với Viện Dân tộc học và Tôn giáo học thuộc Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, Ban Dân tộc và Tôn giáo thuộc Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, Báo Đại Đoàn Kết cùng các đơn vị liên quan tổ chức.
Quang lâm chứng minh, tham dự có Trưởng lão Hòa thượng Thích Thiện Nhơn, Phó Pháp chủ Hội đồng Chứng minh, Chủ tịch Hội đồng Trị sự GHPGVN; Hòa thượng Thích Thọ Lạc, Ủy viên Thường trực Hội đồng Trị sự, Trưởng ban Văn hóa Trung ương; Hòa thượng Thích Minh Hiền, ủy viên thường trực hội đồng trị sự, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Văn hóa Trung ương; Thượng tọa Thích Thanh Tuấn, Phó tổng Thư ký Chánh Văn phòng Trung ương giáo hội Phật giáo Việt Nam; cùng chư Tôn đức Phó Trưởng ban, Ủy viên Hội đồng Trị sự, đại diện Ban Trị sự GHPGVN tỉnh Ninh Bình và các thành viên Ban Văn hóa Trung ương.
Về phía đại biểu khách quý có PGS.TS Nguyễn Văn Thanh – Ủy viên Đoàn Chủ tịch, nguyên Trưởng ban Dân tộc và Tôn giáo Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam; ông Trương Thành Trung – Ủy viên Ủy ban Mặt trận Trung Ương Tổ quốc Việt Nam; ông Lê Minh Khánh – Phó Vụ trưởng Vụ Dân tộc và Tôn giáo Đảng uỷ Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; PGS.TS Nguyễn Văn Minh – Viện trưởng Viện Dân tộc học và Tôn giáo học viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam; GS.TS Lê Hồng Lý – Chủ tịch Hội Văn nghệ Dân gian Việt Nam; PGS. TS. Nguyễn Hồng Dương – Viện trưởng Viện Nghiên cứu Tôn giáo Viện Hàn Lâm Khoa học Xã Hội Việt Nam. PGS. TS. Nguyễn Thanh Xuân – nguyên Phó Trưởng TT ban Tôn giáo Chính phủ; cùng đông đảo các nhà khoa học, chuyên gia công nghệ và đại diện các cơ quan báo chí, truyền thông.
Nhân dịp này, Thứ trưởng Bộ Nội vụ Vũ Chiến Thắng cùng lãnh đạo các cơ quan, đoàn thể đã gửi lẵng hoa chúc mừng hội thảo.
Phát biểu chào mừng và định hướng nội dung làm việc, Trưởng lão Hòa thượng Thích Thiện Nhơn ghi nhận, biểu dương những đóng góp bền bỉ của Ban Văn hóa Trung ương qua các thời kỳ, khẳng định vai trò gắn bó của công tác văn hóa trong sự nghiệp xây dựng và phát triển Giáo hội.
Định hướng hoạt động trong giai đoạn tới, Trưởng lão Hòa thượng đề nghị Ban Văn hóa Trung ương tiếp tục nâng cao chất lượng nghiên cứu, hướng tới trở thành trung tâm nghiên cứu văn hóa Phật giáo có vị trí quan trọng. Trong đó, tập trung vào bốn phương diện: đẩy mạnh nghiên cứu về ngôn ngữ, pháp phục, kiến trúc và di sản văn hóa Phật giáo; thực hiện chuyển đổi số, mở rộng khả năng tiếp cận văn hóa Phật giáo trên không gian mạng; bồi dưỡng đội ngũ cư sĩ, Phật tử có tri thức và đạo đức; tăng cường giao lưu quốc tế, đóng góp luận cứ khoa học phục vụ việc bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa Phật giáo Việt Nam.
Phát biểu khai mạc, Hòa thượng Thích Minh Hiền nhấn mạnh ý nghĩa của việc triển khai các đề án ngôn ngữ, pháp phục, kiến trúc và di sản trên tinh thần “thống nhất trong đa dạng”. Trước sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo và công nghệ số, công tác văn hóa cần nhận diện rõ những giá trị cốt lõi phải gìn giữ, đồng thời lựa chọn phương thức tiếp cận phù hợp với những thay đổi của đời sống xã hội.
Theo đó, việc ứng dụng công nghệ cần gắn với tinh thần từ bi, trí tuệ và trách nhiệm, tiếp tục thực hiện phương châm “Đạo pháp – Dân tộc – Chủ nghĩa xã hội”, đưa những giá trị tốt đẹp của Phật giáo đóng góp thiết thực cho cộng đồng.
Trình bày báo cáo đề dẫn, PGS.TS. Nguyễn Văn Minh khẳng định văn hóa Phật giáo là một bộ phận quan trọng của văn hóa dân tộc, đồng thời là nguồn lực đóng góp cho sự phát triển đất nước. Chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo mở ra những phương thức mới trong lưu trữ tư liệu, nghiên cứu, hoằng pháp và giới thiệu văn hóa Phật giáo tới công chúng.
Báo cáo nhấn mạnh nguyên tắc lấy con người làm trung tâm, công nghệ làm phương tiện. Việc đổi mới phương thức truyền tải cần đi cùng trách nhiệm bảo vệ tính chính xác của tư liệu, chiều sâu tư tưởng và các giá trị cốt lõi của Phật giáo trong môi trường số.
Trong phần trình bày tham luận, Thạc sĩ Nguyễn Thị Thu Hoan giới thiệu nghiên cứu “Vũ khúc thiền môn”, tập trung phân tích những giá trị nghệ thuật và ý nghĩa tâm linh của các vũ khúc, điệu múa truyền thống trong nghi lễ Phật giáo Việt Nam. Tham luận đồng thời đề xuất ứng dụng công nghệ để tư liệu hóa, số hóa và hỗ trợ bảo tồn các loại hình nghệ thuật trình diễn nghi lễ trước nguy cơ mai một.
Thượng tọa, Tiến sĩ Thích Giác Hoàng trình bày tham luận làm rõ tinh thần “thống nhất trong đa dạng” của Phật giáo Việt Nam. Qua việc phân tích mối quan hệ giữa các hệ phái và truyền thống tu học, tham luận nhấn mạnh sự hòa hợp trong ngôi nhà chung của Giáo hội, đồng thời trân trọng những sắc thái văn hóa riêng. Sự thống nhất ấy góp phần củng cố đoàn kết và phát huy sức sống của Phật giáo trong hành trình đồng hành cùng dân tộc.
Tại phần thảo luận, chư Tôn đức và các đại biểu trao đổi về cơ hội cũng như thách thức của kỷ nguyên số đối với văn hóa Phật giáo. Bên cạnh khả năng lưu trữ, kết nối và truyền tải thông tin nhanh chóng, môi trường mạng cũng đặt ra những vấn đề về độ tin cậy của nội dung, nguy cơ làm sai lệch tư liệu, di sản và chuẩn mực nghi lễ.
Các ý kiến tập trung đề xuất những nhóm giải pháp thiết thực: số hóa kinh sách, tư liệu kiến trúc, di vật và âm nhạc Phật giáo; phát triển các kênh truyền thông chính thống, cung cấp nội dung chính xác, hướng thiện; bồi dưỡng kiến thức và kỹ năng công nghệ cho Tăng Ni, cư sĩ, Phật tử cùng đội ngũ làm công tác truyền thông.
Hội thảo là diễn đàn kết nối giữa nghiên cứu khoa học, thực tiễn hoạt động Phật giáo và những yêu cầu của chuyển đổi số. Những trao đổi, đề xuất tại chương trình góp phần định hướng việc bảo tồn và phát huy văn hóa Phật giáo Việt Nam, để công nghệ trở thành phương tiện gìn giữ di sản, mở rộng khả năng tiếp cận tri thức và lan tỏa các giá trị nhân văn trong đời sống đương đại.
Tin: PGĐS
Ảnh: Đăng Huy
Phản hồi