Lý do mùa An cư Tăng Ni không nên sử dụng điện thoại, lên mạng xã hội nhiều

Đây được xem là khoảng thời gian đặc biệt quan trọng đối với người xuất gia. Trong bối cảnh công nghệ phát triển mạnh mẽ hiện nay, câu chuyện sử dụng điện thoại thông minh và mạng xã hội trong mùa An cư cũng được nhiều người quan tâm.

Tất nhiên, Phật giáo không cực đoan phủ nhận công nghệ. Điện thoại hay internet tự thân không tốt cũng không xấu. Chúng chỉ là những công cụ phục vụ đời sống con người. Vấn đề nằm ở cách sử dụng và mức độ sử dụng của mỗi người.

Mùa An cư vốn được Đức Phật chế định nhằm tạo điều kiện cho chư Tăng sống tập trung, hạn chế đi lại và chuyên tâm tu học. Mục tiêu cốt lõi là quay về soi chiếu chính mình. Trong khi đó, điện thoại và mạng xã hội lại có xu hướng kéo tâm người ra bên ngoài, khiến sự chú tâm bị phân tán.

Chỉ một tin nhắn, một thông báo hay một đoạn video ngắn cũng có thể làm gián đoạn dòng chánh niệm. Ban đầu chỉ định xem vài phút nhưng rất dễ kéo dài thành hàng giờ. Điều này không chỉ xảy ra với người tại gia mà ngay cả người xuất gia cũng không nằm ngoài những tác động của tâm lý và thói quen.

Một trong những giá trị lớn nhất của mùa An cư là sự tĩnh lặng. Chính trong sự tĩnh lặng ấy, người tu mới có cơ hội nhận diện những phiền não vi tế đang vận hành trong tâm mình. Nếu liên tục tiếp nhận thông tin từ mạng xã hội, tâm rất dễ bị cuốn vào những câu chuyện thị phi, tranh luận, khen chê hay cảm xúc của đám đông.

Mạng xã hội còn tạo ra một dòng chảy thông tin gần như bất tận. Hôm nay là một sự kiện gây tranh cãi, ngày mai là một tin tức giật gân khác. Nếu không cẩn trọng, người tu sẽ dành nhiều thời gian theo dõi thế giới bên ngoài hơn là quay lại quan sát chính nội tâm của mình. Điều này đi ngược lại tinh thần của mùa An cư.

Đức Phật từng dạy rằng việc hộ trì các căn là nền tảng quan trọng của đời sống tu tập. Ngày nay, màn hình điện thoại chính là một trong những “cánh cửa” mà qua đó vô số hình ảnh, âm thanh và thông tin đi vào tâm thức. Khi tiếp xúc quá nhiều, tâm dễ sinh khởi tham muốn, bực bội, lo lắng hoặc những vọng tưởng không cần thiết.

Một lý do khác là mùa An cư không chỉ nhằm học thêm kiến thức mà còn để nuôi lớn định lực. Định lực giống như ngọn đèn đứng yên trong căn phòng không gió. Trong khi đó, điện thoại thông minh được thiết kế để liên tục thu hút sự chú ý của người dùng. Hai xu hướng này gần như đối lập với nhau.

Điều đó không có nghĩa chư Tăng Ni phải tuyệt đối cắt đứt mọi liên lạc với thế giới bên ngoài. Trong thời đại hiện nay, nhiều công việc hành chính, Phật sự hoặc liên lạc cần thiết vẫn phải được duy trì. Tuy nhiên, việc sử dụng nên có chừng mực, đúng mục đích và không để công nghệ chi phối đời sống tu học.

Khi giảm bớt thời gian dành cho điện thoại, người tu có thêm thời gian để tụng kinh, thiền định, học luật, nghe pháp và sống sâu sắc hơn với đại chúng. Những giờ phút ngồi yên quan sát hơi thở hay lắng nghe một thời pháp thoại thường mang lại giá trị lâu dài hơn rất nhiều so với hàng trăm lượt lướt mạng trong ngày.

Thực tế, không chỉ người xuất gia mà người tại gia cũng có thể học từ tinh thần ấy. Ai cũng cần những khoảng thời gian “an cư” cho riêng mình, dù chỉ là vài giờ mỗi ngày. Đó là lúc tạm rời màn hình, giảm bớt thông tin và quay về chăm sóc đời sống nội tâm.

Vì vậy, lý do mùa An cư Tăng Ni không nên sử dụng điện thoại hay lên mạng xã hội quá nhiều không phải vì công nghệ là điều xấu, mà vì An cư là cơ hội quý giá để nuôi dưỡng chánh niệm, định lực và trí tuệ. Muốn nghe được tiếng nói sâu thẳm của tâm mình, đôi khi cần tắt bớt những âm thanh đang vang lên từ thế giới bên ngoài.

Thích Tâm Nhơn