Thứ Ba, Tháng Chín 21, 2021

Chuyên đề sự kiện

Trung ương GHPGVN góp ý về Dự thảo Thông tư Bộ Tài chính

Hôm nay 17-6, Trung ương GHPGVN đã có văn bản góp ý Dự thảo Thông tư hướng dẫn quản lý, thu chi tài chính cho công tác tổ chức lễ hội và tiền công đức, tài trợ cho di tích và hoạt động lễ hội của Bộ Tài chính.

Công văn số 157/HĐTS-VP1, ngày 17-6 của Ban Thường trực Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam do Thượng tọa Thích Đức Thiện, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội đồng Trị sự GHPGVN ký, chính thức góp ý về Dự thảo Thông tư của Bộ Tài chính hướng dẫn quản lý, thu chi tài chính cho công tác tổ chức lễ hội và tiền công đức, tài trợ cho di tích và hoạt động lễ hội.

Công văn gửi đến Ban Dân vận Trung ương, Ủy ban Trung ương MTTQVN, Bộ Tài chính, Bộ Nội vụ, Ban Tôn giáo Chính phủ, Bộ Tư pháp, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch.

Theo đó, Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam được biết, ngày 28-4-2021, Bộ Tài chính đã ban hành Công văn số 4269/BTC-HCSN về việc lấy ý kiến tham gia đóng góp của các Bộ, ngành trung ương và Ủy ban Nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương vào Dự thảo Thông tư hướng dẫn quản lý, thu chi tài chính cho công tác tổ chức lễ hội và tiền công đức, tài trợ cho di tích và hoạt động lễ hội (Dự thảo Thông tư).

Nhận thấy GHPGVN là đối tượng chịu sự tác động trực tiếp của văn bản nhưng Bộ Tài chính không lấy ý kiến theo quy định tại khoản 2 Điều 101 Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2015, nên ngày 14-5-2021 Hội đồng Trị sự GHPGVN đã chủ động ban hành Văn bản số 115/HĐTS-VP1 đề nghị Ban Trị sự GHPGVN các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương cho ý kiến về Dự thảo Thông tư.

Hội đồng Trị sự GHPGVN đã nhận được góp ý Dự thảo Thông tư của các Ban Trị sự GHPGVN tỉnh, thành phố, đồng thời cũng nhận được góp ý của trụ trì các chùa, cơ sở tự viện, các nhà khoa học, nhà quản lý và đông đảo tín đồ Phật tử trong và ngoài nước.

Trên cơ sở tổng hợp các ý kiến, Hội đồng Trị sự GHPGVN xin gửi tới quý cơ quan góp ý của GHPGVN về Dự thảo Thông tư như sau:

I. Hạn chế, bất cập trong quy định của Dự thảo Thông tư về quản lý thu chi “tiền công đức”

Các quy định của Dự thảo Thông tư về quản lý thu chi “tiền công đức” có những hạn chế, bất cập sau:

Thứ nhất, không bảo đảm tính chính xác, phổ thông, rõ ràng và dễ hiểu của ngôn ngữ văn bản pháp luật.

Dự thảo Thông tư sử dụng thuật ngữ “tiền công đức” trong khi thuật ngữ này chưa được định nghĩa, giải thích nội hàm trong chính Dự thảo Thông tư cũng như trong bất kì văn bản pháp luật nào của Nhà nước. Còn trong truyền thống văn hóa dân tộc, lịch sử và thực tiễn, thuật ngữ “tiền công đức” chỉ được sử dụng trong Phật giáo và một số tôn giáo, tín ngưỡng, mà không được sử dụng trong tất cả các tôn giáo tại Việt Nam. Việc Dự thảo Thông tư (cũng như khoản 1 Điều 19 Nghị định số 110/2016/NĐ-CP ngày 29-8-2018 của Chính phủ về quản lý và tổ chức lễ hội mà Dự thảo Thông tư này hướng dẫn) sử dụng thuật ngữ “tiền công đức” là sử dụng thuật ngữ cá biệt của Phật giáo và một số tôn giáo, tín ngưỡng, không phải là thuật ngữ chung có thể áp dụng cho tất cả các tôn giáo tại Việt Nam, vì vậy không bảo đảm tính chính xác, phổ thông, rõ ràng và dễ hiểu của ngôn ngữ văn bản pháp luật theo quy định tại khoản 1 Điều 8 Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2015.

Thứ hai, không bảo đảm sự bình đẳng giữa các tôn giáo trước pháp luật. Dự thảo Thông tư chỉ hướng dẫn quản lý thu chi đối với “tiền công đức” mà không có quy phạm định nghĩa thế nào là “tiền công đức”. Vì vậy, hoạt động thu chi của các tôn giáo khác đối với “tiền lễ”, “tiền khấn”, “tiền dâng”… là những loại tiền cùng bản chất pháp lý với “tiền công đức” lại không thuộc phạm vi điều chỉnh của Thông tư. Việc Dự thảo Thông tư chỉ nhằm quản lý “tiền công đức” của Phật giáo và một số tôn giáo, tín ngưỡng là không bảo đảm sự bình đẳng giữa các tôn giáo trước pháp luật quy định tại khoản 1 Điều 24 Hiến pháp năm 2013 và khoản 1 Điều 3 Luật Tín ngưỡng, tôn giáo năm 2016.

Thứ ba, không bảo đảm quyền sở hữu riêng của Giáo hội Phật giáo Việt Nam và nhà tu hành là thành viên Giáo hội theo quy định của Hiến pháp và pháp luật hiện hành.

Đối với GHPGVN, “tiền công đức” là tiền do cá nhân, tổ chức cúng dường (tặng cho) tổ chức, cơ sở tôn giáo và nhà tu hành của Giáo hội để hoạt động tôn giáo, xây dựng cơ sở vật chất và nuôi dưỡng, bảo đảm sinh hoạt cho nhà tu hành.

Khoản 6 Điều 7 Luật Tín ngưỡng, tôn giáo năm 2016 quy định tổ chức tôn giáo, tổ chức tôn giáo trực thuộc có quyền “nhận tài sản hợp pháp do tổ chức, cá nhân trong nước và tổ chức, cá nhân nước ngoài tự nguyện tặng cho”. Như vậy, GHPGVN có quyền được nhận “tiền công đức” là tài sản hợp pháp do tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước tự nguyện cúng dường (tặng cho).

Khoản 1 Điều 56 Luật Tín ngưỡng, tôn giáo năm 2016 quy định: “Tài sản của cơ sở tín ngưỡng, tổ chức tôn giáo bao gồm tài sản được hình thành từ đóng góp của thành viên tổ chức; quyên góp, tặng cho của tổ chức, cá nhân hoặc các nguồn khác theo quy định của pháp luật”. Như vậy, “tiền công đức” cúng dường (tặng cho) tổ chức tôn giáo là GHPGVN thì trở thành tài sản của Giáo hội.

Khoản 1 Điều 205 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định: “Sở hữu riêng là sở hữu của một cá nhân hoặc một pháp nhân”. Như vậy, “tiền công đức cúng dường (tặng cho) tổ chức, cơ sở tôn giáo, nhà tu hành của GHPGVN thì trở thành sở hữu riêng của Giáo hội và nhà tu hành là thành viên Giáo hội.

Điều 53 Hiến pháp năm 2013 quy định: “Đất đai, tài nguyên nước, tài nguyên khoáng sản, nguồn lợi ở vùng biển, vùng trời, tài nguyên thiên nhiên khác và các tài sản do Nhà nước đầu tư, quản lý là tài sản công thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý”. Như vậy, “tiền công đức” không phải là tài sản công thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý.

Khoản 1 Điều 206 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định: “Chủ sở hữu có quyền chiếm hữu, sử dụng, định đoạt tài sản thuộc sở hữu riêng nhằm phục vụ nhu cầu sinh hoạt, tiêu dùng, sản xuất, kinh doanh và các mục đích khác không trái pháp luật”. Như vậy, với tư cách chủ sở hữu của “tiền công đức”, GHPGVN và nhà tu hành là thành viên Giáo hội có quyền chiếm hữu, sử dụng, định đoạt “tiền công đức” nhằm phục vụ nhu cầu hoạt động tôn giáo và các mục đích khác không trái Giáo luật của Đức Phật, pháp luật của Nhà nước và quy định của Giáo hội.

Quyền sở hữu của GHPGVN và nhà tu hành là thành viên Giáo hội đối với “tiền công đức” được Nhà nước bảo hộ theo quy định tại khoản 3 Điều 3 Luật Tín ngưỡng, tôn giáo năm 2016: “Nhà nước bảo hộ cơ sở tín ngưỡng, cơ sở tôn giáo và tài sản hợp pháp của cơ sở tín ngưỡng, tổ chức tôn giáo” và theo quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều 32 Hiến pháp năm 2013: “Mọi người có quyền sở hữu về thu nhập hợp pháp, của cải để dành, nhà ở, tư liệu sinh hoạt, tư liệu sản xuất, phần vốn góp trong doanh nghiệp hoặc trong các tổ chức kinh tế khác. Quyền sở hữu tư nhân và quyền thừa kế được pháp luật bảo hộ”. Như vậy, “tiền công đức” của Giáo hội Phật giáo Việt Nam và nhà tu hành là thành viên Giáo hội là bất khả xâm phạm.

Các cơ sở tôn giáo của GHPGVN đồng thời là di tích và có hoạt động lễ hội thì có ba nguồn thu độc lập với ba chủ thể quản lý khác nhau:

– Một là tiền, tài sản công đức cho cơ sở tôn giáo, nhà tu hành để hoạt động tôn giáo, xây dựng cơ sở vật chất và nuôi dưỡng, bảo đảm sinh hoạt cho nhà tu hành thì thuộc quyền quản lý của trụ trì;

– Hai là tiền, tài sản tài trợ cho việc bảo quản, tu bổ, phục hồi và phát huy giá trị của di tích thì thuộc quyền quản lý của Ban Quản lý di tích;

– Ba là tiền, tài sản tài trợ cho hoạt động lễ hội thì thuộc quyền quản lý của Ban Tổ chức lễ hội.

Các quy định của Dự thảo Thông tư về quản lý thu chi “tiền công đức, tài trợ cho di tích, hoạt động lễ hội” là những quy định rất mập mờ, đánh đồng giữa hai loại tiền có tính chất tâm linh (tiền công đức) và tính chất thế tục (tiền tài trợ), dẫn đến hậu quả khi Thông tư có hiệu lực pháp luật thì toàn bộ tiền công đức” cho cơ sở tôn giáo đồng thời là di tích và toàn bộ tiền công đức” cho cơ sở tôn giáo có hoạt động lễ hội đều do Nhà nước trực tiếp quản lý và định đoạt. Vì vậy, Bộ Tài chính cần phân định rõ ràng, minh bạch “tiền công đức cho cơ sở tôn giáo, nhà tu hành” hoàn toàn khác với “tiền tài trợ cho di tích, hoạt động lễ hội” nhằm: tôn trọng ý chí của chủ thể công đức và chủ thể tài trợ, tránh sự nhầm lẫn của những chủ thế này khi thực hiện hành vi công đức cho cơ sở tôn giáo, nhà tu hành và hành vị tài trợ cho di tích, hoạt động lễ hội; tránh sự lạm quyền của chủ thể quản lý đối với những loại tiền này, dẫn đến mâu thuẫn, tranh chấp, xung đột giữa các chủ thể quản lý và hậu quả (quả báo) mà người lạm quyền phải gánh chịu.

Hành vi cúng dường “tiền công đức” của tín đồ Phật tử không đơn thuần là hành vi tặng cho tài sản về pháp lý, mà còn là hành vi thể hiện niềm tin tôn giáo, thực hành giáo lý và lễ nghi tôn giáo, hành vi có tính thiêng, làm phát sinh phúc báu trên cơ sở tôn kính Đức Phật, hộ trì Tam bảo, hộ trì Giáo pháp và Tăng Ni – những người đang thực hiện nếp sống tu hành đạo hạnh riêng theo Giáo lý, Giáo luật và quy định của GHPGVN, đồng thời là những người đang đóng góp tích cực cho xã hội bằng việc hướng dẫn tín đồ Phật tử thực hành nếp sống đạo đức theo giáo lý của Đức Phật. Trong Phật giáo, hành vi cúng dường “tiền công đức” là hành vi cúng dường Tam bảo (tức Phật, Pháp, Tăng), trong đó Đức Phật và Giáo Pháp là đối tượng tôn thờ, còn Tăng (nhà tu hành) không chỉ là người có đạo hạnh được tín đồ Phật tử tôn kính mà còn là chủ thể pháp lý có quyền quản lý, sử dụng “tiền công đức” phù hợp với Giáo luật của Đức Phật, pháp luật của Nhà nước và quy định của Giáo hội.

Với truyền thống lịch sử văn hóa hàng nghìn năm của dân tộc, và vai trò, vị thế của Phật giáo Việt Nam trong lịch sử đồng hành cùng dân tộc, trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa, GHPGVN khuyến nghị Nhà nước không nên thế tục hóa tính thiêng của “tiền công đức”. Việc Nhà nước trực tiếp quản lý và định đoạt việc sử dụng “tiền công đức” sẽ làm tục hóa (secularization, sécularisation), giải thiêng (desacralization, désacralisation) “tiền công đức” cúng dường Tam bảo, làm tổn thương đến giáo lí, lễ nghi, niềm tin tôn giáo của tín đồ Phật tử, không tôn trọng ý chí của người thực hiện hành vi công đức, cúng dường. Trong lịch sử pháp luật và lịch sử Phật giáo Việt Nam, chưa bao giờ xuất hiện việc Nhà nước trực tiếp quản lý và định đoạt việc sử dụng tài sản của Phật giáo.

Tóm lại, việc quy định mập mờ của Dự thảo Thông tư về quản lý thu chi “tiền công đức” là không hợp hiến, không hợp pháp, không phù hợp với truyền thống văn hóa dân tộc, không tôn trọng niềm tin, giáo lý và lễ nghi tôn giáo, không bảo đảm quyền sở hữu riêng của tổ chức tôn giáo và nhà tu hành, không bảo đảm sự bình đẳng của các tôn giáo trước pháp luật và không khả thi trong thực tiễn. Dự thảo Thông tư dễ gây hiểu lầm về chủ trương, đường lối, chính sách pháp luật về tôn giáo tại Việt Nam. Trong khi đó, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam đã chỉ đạo Dự thảo Thông tư phải “phù hợp với chủ trương tôn trọng tự do tôn giáo, tín ngưỡng” tại Văn bản số 9507/VPCP-KTTH ngày 12-11-2020.

II. Kiến nghị và hành động của GHPGVN

1) GHPGVN kiến nghị Bộ Tài chính:

a) Hoàn thiện Dự thảo Thông tư theo hướng: hủy bỏ toàn bộ các quy định về quản lý thu chi “tiền công đức” hoặc bổ sung quy phạm định nghĩa “tiền công đức” và xác định rõ: Nhà nước không quản lý thu chi “tiền công đức” được cúng dường (tặng cho) tổ chức, cơ sở tôn giáo, nhà tu hành.

Trường hợp Dự thảo Thông tư tiếp tục quy định mập mờ về quản lý thu chi “tiền công đức” thì GHPGVN sẽ xem xét thay thế thuật ngữ “tiền công đức” bằng thuật ngữ “tiền cúng dường Tam bảo” trong các văn bản và hoạt động tôn giáo của Giáo hội để tự bảo vệ quyền sở hữu hợp pháp của Giáo hội và nhà tu hành là thành viên Giáo hội, đồng thời thông báo rộng rãi cho tín đồ Phật tử về thay đổi này để bảo đảm không bị nhầm lẫn khi cúng dường Tam bảo và tài trợ cho di tích, hoạt động lễ hội.

b) Lấy ý kiến tất cả các tổ chức tôn giáo là đối tượng chịu sự tác động trực tiếp của Thông tư theo quy định tại khoản 2 Điều 101 Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2015.

2) GHPGVN tán thành việc tăng cường quản lý Nhà nước đối với hoạt động thu chi “tiền tài trợ cho di tích và hoạt động lễ hội” của Dự thảo Thông tư. GHPGVN khuyến khích các nhà tu hành là thành viên Giáo hội và tín đồ Phật tử tự nguyện phát tâm, tài trợ kinh phí cho việc tổ chức lễ hội phù hợp với giáo lý Phật giáo, bảo quản, tu bổ, phục hồi và phát huy giá trị của di tích theo quy định của pháp luật.

3) GHPGVN bảo vệ quyền sở hữu tài sản của Giáo hội và nhà tu hành là thành viên Giáo hội theo đúng quy định của Hiến pháp và pháp luật; tiếp tục hoàn thiện các quy định của Giáo hội về tài sản của Giáo hội và tăng cường giám sát việc thực thi, tăng cường giáo dục nhận thức, thái độ và hành vi của Tăng Ni đối với tài sản theo Giáo lý, Giáo luật của Đức Phật, bảo đảm “tiền công đức” và các tài sản khác của Giáo hội “phải được quản lý, sử dụng đúng mục đích và phù hợp với quy định của pháp luật” như quy định tại khoản 2 Điều 56 Luật tín ngưỡng, tôn giáo năm 2016. Giáo hội Phật giáo Việt Nam kiến nghị Nhà nước phối hợp với Giáo hội phát hiện kịp thời và xử lý nghiêm minh theo thẩm quyền các trường hợp vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản của Giáo hội.

Trung ương GHPGVN nhận định và kiến nghị về dự thảo thông tư quản lý tiền công đức của Bộ Tài chính ảnh 1
Trung ương GHPGVN nhận định và kiến nghị về dự thảo thông tư quản lý tiền công đức của Bộ Tài chính ảnh 2
Trung ương GHPGVN nhận định và kiến nghị về dự thảo thông tư quản lý tiền công đức của Bộ Tài chính ảnh 3
Trung ương GHPGVN nhận định và kiến nghị về dự thảo thông tư quản lý tiền công đức của Bộ Tài chính ảnh 4
Trung ương GHPGVN nhận định và kiến nghị về dự thảo thông tư quản lý tiền công đức của Bộ Tài chính ảnh 5
Trung ương GHPGVN nhận định và kiến nghị về dự thảo thông tư quản lý tiền công đức của Bộ Tài chính ảnh 6

Công văn của Trung ương GHPGVN gởi các Bộ, ngành, ngày 17-6-2021

Bà Rịa Vũng Tàu: Ban Trị sự PG tỉnh nghiêm khắc cảnh cáo tu sĩ trong video clip ăn trùng đất phát tán trên mạng xã hội

Ngày 9/6/2021, Ban Trị sự GHPGVN tỉnh Bà Rịa Vũng Tàu đã có công văn thông báo về kết quả xử lý việc liên quan đến video clip ăn trùng đất phát tán trên các trang mạng xã hội những ngày qua.

Bài liên quan:>> Cần xác minh xử lý Clip khuyến cáo nuốt sống giun đất để chữa bệnh covid-19

Theo đó, tại phiên họp ngày 7/6/2021 giữa các Thường trực Ban Trị sự tỉnh, các Ban chuyên môn, Thường trực BTS GHPGVN thị xã Phú Mỹ và các tu sĩ tại chùa Phật Quang (xã Tân Hải, thị xã Phú Mỹ), qua giải trình của tu sĩ Thích Pháp Tánh – người thực hiện hành vi “nuốt” con giun đất xuất hiện trong clip cho biết: video clip này do người khác quay và đăng hơn 1 năm trước, khi đó chú chỉ mới xuất gia, hành động đó chỉ giấu con giun dưới lưỡi chứ không dám nuốt trực tiếp, không hiểu sao gần đây lại rầm rộ trên mạng xã hội gây nên hình ảnh phản cảm và sự bức xúc của cộng đồng. Tu sĩ Pháp Tánh cũng xin sám hối trước chư Tôn đức về hành động thiếu hiểu biết của mình.

Các tu sĩ chùa Phật Quang (BR-Vũng Tàu) liên quan đến video clip

Sau khi nghe giải trình, Thường trực Ban Trị sự tỉnh, Ban Trị sự thị xã Phú Mỹ cho rằng đây là hành vi hết sức phản cảm, mặc dù không trực tiếp nuốt giun đất nhưng đã gây hiểu lầm về hình ảnh không phù hợp giới luật nhà Phật của tu sĩ, gây bức xúc dư luận, gây mất niềm tin của Phật tử đối với tu sĩ Phật giáo. Ban Trị sự thị xã Phú Mỹ nghiêm khắc cảnh cáo và yêu cầu tu sĩ Pháp Tánh phải sám hối bằng văn bản gửi Giáo hội các cấp. Đồng thời, làm 1 video clip giải trình và xin lỗi trên mạng xã hội về hành vi của mình.

Thường trực Ban Trị sự tỉnh yêu cầu tu sĩ Pháp Tánh sám hối trước chư Tôn đức và xin lỗi cộng đồng mạng

Trước đó, ngày 28/5/2021, trên mạng xã hội lan truyền video clip nuốt giun sống (Địa Long) trong đó có hình ảnh một người mặc đồ tu trông rất phản cảm. Được biết hành động này là nhằm quảng bá cho việc sử dụng Địa Long làm thuốc. Hành động ấy gây ảnh hưởng uy tín nghiêm trọng cho Phật giáo vì điều này hoàn toàn trái với giới luật nhà Phật.

PSO

Băn khoăn lúng túng trong việc quản lý nhà nước về linh vật ngoại lai

Những vấn đề được dư luận quan tâm do định hướng của nhà nước cùng công văn 2662 của Bộ VHTT & DL năm 2014, về việc không xử dụng biểu tượng sản phẩm, linh vật không phù hợp với thuần phong Mỹ tục của Việt Nam. Đã có những chuyển biến tích cực về mặt bảo tồn văn hoá thuần Việt. Tuy nhiên, điều này vẫn còn nhiều vấn đề phải đặt ra, trong đó vẫn có những vướng mắc khó giải quyết dứt điểm.

Việc thay thế linh vật là điều tích cực nhưng cần có sự tôn trọng hơn trong việc sử dụng hình ảnh chùa làm nguồn tuệ liệu cũng như trong phê phán như vậy sẽ không làm hoang mang tuệ tưởng tới quần chúng nhân dân.

Thiếu một sự định hướng ngay từ ban đầu của ngành văn hoá

Khi những linh vật ngoại lai đã lan tràn vào Việt Nam rất nhiều năm và trở thành một biểu tượng tâm linh trong văn hoá Việt thì lại chưa thấy có định hướng của ngành văn hoá, nhưng tới khi được đặt ở khắp các nơi chùa, đình, miếu mạo, cơ quan, công sở, đặc biệt các điểm di tích. Sau khi công văn 2662 ban hành nhiều tỉnh thành đã có những thống kê và tuyên truyền cho người dân nhận thức rõ về linh vật ngoại lai và linh vật thuần Việt, song vẫn gặp phải những bất cập trong việc cấm sử dụng linh vật ngoại lai. Bất cập về định nghĩa  thuần phong Mỹ tục và định hướng cho các cơ sở doanh nghiệp đá Mỹ nghệ không gặp phải khó khăn trong việc tồn đọng linh vật cũng như trong sản xuất.

Trong thời gian qua, nhiều mẫu triển lãm linh vật thuần Việt đã được giới thiệu trong cả nước ảnh minh họa an Ngọc/ Việt Nam +

Phần lớn các cơ quan và người đứng đầu cho rằng trưng bày các linh vật này chỉ với mục đích làm đẹp, cũng là sở thích lựa chọn thẩm Mỹ của từng người và tăng sự uy nghi cho công sở chứ không thấy ảnh hưởng gì. Nhiều đơn vị còn băn khoăn nếu di dời thì dời đi đâu ? và làm thế nào? bởi những con sư tử đá này cũng được họ mua khá đắt tiền hoặc nhiều nơi được người có tín tâm cung tiến… Nếu bỏ đi có hợp với lòng người và đáng lý phần đưa nhận thức bảo tồn văn hoá phải được giáo dục phổ biến sâu sắc. Ngoài ra, tại một số di tích, cơ quan đơn vị biểu tượng linh vật còn có ý nghĩa tâm linh, do vậy di dời như thế nào cho hợp lý với định hướng của cơ quan quản lý nhà nước cũng đang là một vấn đề nan giải?. Nhiều nơi di tích còn lúng túng không phân biệt được đâu là ngoại lai và đâu là thuần Việt? cũng như văn hoá là do con người sáng tạo ra.

Cần có sự kết hợp chặt chẽ với Tôn giáo trong việc tuyên truyền, vận động trưng cầu ý kiến trong nhận thức bảo tồn văn hoá  Việt.

Việc sử dụng những hình ảnh chùa, cũng như vội nói là một nồi lẩu thập cẩm thì người viết không hoàn toàn đồng ý. Với sự tiếp nhận văn hoá, hay giao thoa văn hoá đã xuất hiện từ lâu đời nay, huống chi thiếu đi một sự định hướng từ ban đầu, thì không thể trách thiếu đi một cái nhìn văn hoá. Mỗi một thay đổi cần có sự kết hợp chặt chẽ của nhà nước và tôn giáo sẽ giúp mỗi đơn vị cơ sở tâm linh hay doanh nghiệp không phải gồng mình chạy theo cái gọi là xu thế văn hoá thuần Việt. Bởi trong luật pháp của Việt Nam không định nghĩa rõ ràng về thuần phong Mỹ tục và những bài trí nơi cơ sở thờ tự hiện nay, không có một thống nhất cụ thể nào.

Việc đẩy mạnh công tác truyền thông cũng như ban hành các công văn điều luật trong bảo tồn văn hoá thuần Việt là việc vô cùng cần thiết, để quảng bá hình ảnh Việt Nam tới các nước bạn trên toàn thế giới. Nhưng sự cần thiết đó đó nếu làm không khéo vô hình trung mang tính chất quy chụp và thiếu đi tính công bằng văn minh trong hành chính.

Trang nghiêm chốn tâm linh

Hồi sinh linh vật Việt

Linh vật là một biểu tượng hư cấu, nhưng mang lại giá trị tinh thần lớn cho người dân, việc đánh đồng hoặc không phân biệt được linh vật ngoại lai và thuần việt sẽ đánh mất đi giá trị bản sắc văn hoá. Lý giải những nhầm lẫn này thì người nghệ nhân sẽ nhầm lẫn, chính vì hư cấu nên không có một khuôn thước nhất định trong tạo hình, phải tuỳ thuộc vào mức độ sáng tạo. Như vậy, muốn làm hồi sinh linh vật thuần Việt cần có những mẫu mã và niên đại từng thời.

Cách làm sống lại linh vật Việt theo định hướng của nhà nước là nâng cao tầm nhận thức về văn hoá linh vật trong thờ cúng  và cần có văn bản hướng dẫn chỉ rõ đặc điểm nhận rõ đâu là linh vật thuần Việt và đâu là linh vật ngoại lai. Để làm được việc đó, cần có sự chung tay, góp sức của cộng đồng, đặc biệt là của các nhà nghiên cứu văn hóa.


Nghê Việt thế kỷ XVII đền vua Lê Thánh Tông (Thanh Hoá)

Nông Phu Họ Thích

  • Bài viết thể hiện góc nhìn của tác giả

Người xâm hại bé gái dẫn đến mang thai không phải là người quản lý khóa tu mùa Hè

Theo báo cáo từ Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam huyện Đầm Dơi, người bị tố ‘quan hệ với trẻ em’ không phải là người quản lý khóa tu mùa hè.

       >>Sự thật về người quản lý khóa tu mùa hè bị tố cáo giao cấu với khóa sinh tuổi vị thành niên

Vậy thì lý do gì, đồng loạt các báo đã giật tít khẳng định “Người đã nhiều lần xâm hại bé gái 15 tuổi dẫn đến có thai là người quản lý khoá tu mùa hè” trong khi cơ quan chức năng chưa có kết quả khẳng định chắc chắn đối tượng khiến cho bé gái 15 tuổi mang thai là ai?

Nguồn tin từ đâu ra để cho nhiều trang báo “chính thống” đã khẳng định như thế? Do cơ quan điều tra nào cung cấp? Và đây, có phải là thủ đoạn câu view, cố tình đả kích và làm giảm uy tín của Phật giáo? Khi sự việc này chưa rõ chân tướng thì hàng chục trang báo mạng cũng giật tít sai sự thật.

Có phải chăng, những tờ báo “Chính thống” kia đều đang vi phạm nghiêm trọng “Quy định về đăng, phát nội dung thông tin trên báo chí, bản tin, đặc san”. Cụ thể là vi phạm về việc “Đăng, phát thông tin về thân nhân, các mối quan hệ của cá nhân trong các vụ án, vụ việc tiêu cực khi không có căn cứ chứng minh các thân nhân và các mối quan hệ đó liên quan đến vụ án, vụ việc tiêu cực hoặc chưa có kết luận của cơ quan nhà nước có thẩm quyền”.

Đây là những quy định rất cụ thể tại Khoản D, Điều 8 Chương II, Nghị định số 119/2020/NĐ-CP “về các quy định hành vi vi phạm hành chính, hình thức, mức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả, thẩm quyền lập biên bản và thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động báo chí, hoạt động xuất bản” mà Chính phủ đã ban hành vào ngày ngày 07 tháng 10 năm 2020 và bắt đầu có hiệu lực từ ngày 01/12/2020.

GHPGVN luôn nêu cao tinh thần hoà hợp, ngoài các công tác từ thiện thì Phật giáo còn có một vai trò đóng góp thiết thực vào việc giáo dục, góp phần xây dựng các giá trị nhân bản trong đời sống xã hội. Đặc biệt, là những tác động tích cực của Khoá tu mùa hè với thanh thiếu niên trong những năm qua.

Quang cảnh buổi làm việc của Thường trực BTS Phật giáo tỉnh Cà Mau.

Quang cảnh buổi làm việc của Thường trực BTS Phật giáo tỉnh Cà Mau.

       >>Sự thật về người quản lý khóa tu mùa hè bị tố cáo giao cấu với khóa sinh tuổi vị thành niên

Trở lại sự việc đang làm dư luận phẫn nộ, mặc dù trước đó BTS PG huyện Đầm Dơi đã có báo cáo trình BTS PG tỉnh Cà Mau về thực hư sự việc này, và trả lời khẳng định trước báo chí “Người bị tố cáo không phải là người quản lý khoá tu, nhưng hàng chục tờ báo vẫn không hề đính chính, thậm chí còn tiếp tục sao chép, giật tít để câu view, nhào nặn, kéo theo sự phẫn nộ của dư luận, công kích Phật giáo mà không hề quan tâm đến sự thật và hậu quả của nó.

Chiều ngày 16/3/2021, phóng viên đã đến trực tiếp địa điểm tổ chức Khoá Tu Mùa Hè, văn phòng BTS Phật giáo Huyện Đầm Dơi và BTS Phật giáo tỉnh Cà Mau, tìm hiểu rõ sự thật, để có câu trả lời chính xác nhất đến với cộng đồng, nhất là những người yêu mến đạo Phật đang hoang mang trước sự việc trên.

Khi đối chiếu lại danh sách Ban tổ chức khoá tu đã lưu trữ hồ sơ, đính kèm cùng với giấy phép của UBND huyện Đầm Dơi về việc tổ chức khoá tu mùa hè vào tháng 7/2020 thì hoàn toàn không có tên người bị tố nằm trong danh sách Ban Tổ chức khoá tu. Mà theo xác minh của BTS Phật giáo huyện Đầm Dơi, người bị tố là một tài xế lái xe từ Q.9, TP. HCM cũ, nay là TP Thủ Đức, đã được ĐĐ Thích Lệ Mai thuê lái xe đưa về Cà Mau trong thời gian tổ chức khoá tu.

Sự thật chắc chắn người bị tố, không phải là người quản lý khoá tu mùa hè tại chùa Thiền Tôn như báo chí đã đưa tin. Còn về việc có phải người bị tố là người đã làm cho cháu bé mang thai hay không thì phải đợi các cơ quan chức năng điều tra làm rõ.

ĐĐ. Thích Thiện Nguyên, Trưởng BTS GHPGVN huyện Đầm Dơi, Trưởng BTC Khoá tu mùa hè, Trụ trì chùa Thiền Tôn, địa điểm đã diễn ra khoá tu.

ĐĐ. Thích Thiện Nguyên, Trưởng BTS GHPGVN huyện Đầm Dơi, Trưởng BTC Khoá tu mùa hè, Trụ trì chùa Thiền Tôn, địa điểm đã diễn ra khoá tu.

ĐĐ. Thích Thiện Nguyên, Trưởng BTC Khoá tu mùa hè khẳng định “ Người bị tố đã xâm hại bé gái dẫn đến mang thai không phải là người quản lý khoá tu, cũng không nằm trong danh sách Ban tổ chức khoá tu. Sau khi tìm hiểu, được biết, đó là tài xế tên Th đã chở thầy Thích Lệ Mai từ chùa Phước Tường Q.9 về Cà Mau trong thời gian diễn ra khoá tu”.

ĐĐ. Thích Lệ Mai.

ĐĐ. Thích Lệ Mai.

ĐĐ. Thích Lệ Mai, người đã thuê tài xế là người bị tố lái xe từ Q.9, TP.HCM xuống Cà Mau để tham dự khoá tu cũng khẳng định“ Người tên Th là tài xế được thầy thuê từ TPHCM đưa về Cà Mau, người này không có liên quan gì đến Ban tổ chức, và không phải là người quản lý khoá tu như các báo đài đã đồng loạt đưa tin”.

Chị Phạm Thị Mừng, phụ huynh trẻ tham gia Khoá tu, người trực tiếp công quả tại chùa và theo suốt quá trình diễn ra khoá tu cũng khẳng định “Không có người tên Th nằm trong Ban Tổ Chức và không nghe đến người này. Sau sự việc thì nghe nói, đó là người bên ngoài đến chùa trong thời gian diễn ra khoá tu”.

Chị Phạm Thị Mừng Phật tử công quả và có con tham gia khoá tu mùa hè tại chùa Thiền Tôn

Chị Phạm Thị Mừng Phật tử công quả và có con tham gia khoá tu mùa hè tại chùa Thiền Tôn

Tìm hiểu về Khoá tu mùa hè tại chùa Thiền Tôn xã Quách Phẩm Bắc huyện Đầm Dơi tỉnh Cà Mau, đã diễn ra trong thời gian 7 ngày, từ ngày 20/7-26/7 năm 2020. Cũng như mọi Khoá tu mùa hè diễn ra ở các chùa trên cả nước, khoá tu mùa hè tại đây khi tổ chức cũng nhận được sự cho phép và phối hợp với chính quyền địa phương, mọi sinh hoạt, quy củ của khoá tu rất chặt chẽ, nề nếp, dưới sự quản lý nghiêm ngặt của Ban tổ chức.

Ngay cả việc không được sử dụng điện thoại trong suốt thời gian tham dự khoá tu, để các em rèn luyện chính mình, trải nghiệm tu tập một cách thực thụ. Khóa tu mùa hè dành cho thanh thiếu niên tập trung vào việc dạy cho các em đạo làm người chân chính trên nền tảng “hiếu hạnh”, tạo không gian lành mạnh, giải toả tâm lý căng thẳng trong học tập, tập huấn về kỹ năng mềm, giúp các em biết mở lòng sống có trách nhiệm với bản thân và gia đình, xã hội. Đây là một hoạt động vô cùng ý nghĩa, bổ ích cho các bạn trẻ vào dịp hè.

Tiến sĩ Phạm Thị Thuý dưới góc độ của một chuyên gia tâm lý, người quan tâm đến quyền và bảo vệ trẻ em, cô nhận định: “Khoá tu mùa hè là một hoạt động vô cùng ý nghĩa, thiết thực trong rèn luyện nhân cách, trau dồi đạo đức và kỹ năng sống cho trẻ thành niên”

Tiến sĩ Thuý cũng chia sẻ, “Trước sự việc đáng tiếc của báo đài về việc định hướng sai lệch thông tin, gây ra những hiểu lầm và phản ứng tiêu cực sẽ ảnh hưởng rất lớn đến uy tín của Phật giáo, các khoá tu mùa hè và nguy hiểm hơn là có thể tạo nên những cú sốc tinh thần đến gia đình và nhất là cháu bé”.

Tiến sĩ Xã hội học Phạm Thị Thuý, cũng là người đã từng được mời chia sẻ kỹ năng mềm và tham vấn tâm lý cho thanh thiếu niên tại các khoá tu mùa hè. Cô hiện là giảng viên, báo cáo viên cho tổ chức Quốc tế Save the children, Trung tâm Bảo trợ trẻ em TP.HCM; Tổ chức SCC (Saigon children’s charity; Cơ sở Bảo trợ Xã hội Thảo Đàn)

Tiến sĩ Xã hội học Phạm Thị Thuý, cũng là người đã từng được mời chia sẻ kỹ năng mềm và tham vấn tâm lý cho thanh thiếu niên tại các khoá tu mùa hè. Cô hiện là giảng viên, báo cáo viên cho tổ chức Quốc tế Save the children, Trung tâm Bảo trợ trẻ em TP.HCM; Tổ chức SCC (Saigon children’s charity; Cơ sở Bảo trợ Xã hội Thảo Đàn)

Qua các khoá tu mùa hè, nhiều bậc phụ huynh đã chia sẻ rằng, thời gian tham gia khoá tu, con em mình đã thay đổi theo hướng tích cực, biết quan tâm đến những người xung quanh, sống có trách nhiệm với cộng đồng và xã hội.

Từ những kết quả đó, nói theo cách khác, khoá tu mùa hè mang một ý nghĩa nhân văn to lớn, góp phần vào sự nghiệp trồng người và nuôi dưỡng tính thiện trong tâm hồn những chủ nhân tương lai của đất nước. Tuy nhiên, mỗi năm, khoá tu chỉ tổ chức duy nhất vào dịp hè, thời gian tổ chức khóa tu cũng chỉ diễn ra trong thời gian từ 7-10 ngày. Do vậy, các chùa chỉ có thể truyền tải những kỹ năng, kiến thức tạm thời. Việc chăm lo và giáo dục, hình thành nhân cách con, em phần lớn là do gia đình và một phần từ nhà trường. Cha mẹ luôn là người phải có trách nhiệm lớn nhất trong việc giáo dục con em mình.

Sự việc đáng tiếc vừa qua, là một bài học lớn để cảnh tỉnh cho những người làm cha, làm mẹ đã không dành thời gian quan tâm đến việc giáo dục và lắng nghe con em mình. Câu chuyện cũng là nỗi buồn chung cho toàn xã hội, chứ không chỉ riêng những người làm cha làm mẹ, hay những người tổ chức khoá tu đang bị liên luỵ bởi hậu quả của sự thiếu quan tâm, mất kết nối giữa cha mẹ và con cái nói riêng và vấn nạn suy đồi đạo đức xã hội nói chung.

Quay lại vấn đề truyền thông, cách đây không lâu, sự việc ông Nguyễn Minh Phúc mạo danh người tu hành cũng được truyền thông bẩn khai thác triệt để cùng nhiều sự kiện khác, nhằm hạ thấp uy tín Phật giáo và đánh thẳng vào niềm tin của quần chúng, gây hoang mang trong dư luận và ảnh hưởng nghiêm trọng đến uy tín GHPGVN. Nhìn thẳng vào sự việc giật tít gây hiểu lầm, ngộ nhận về người quản lý khoá tu mùa hè đã có hành động suy đồi đạo đức, ảnh hưởng nghiêm trọng đến uy tín Ban Tổ chức Khoá tu mùa hè Tại huyện Đầm Dơi, tỉnh Cà Mau nói riêng và công tác tổ chức khoá tu mùa hè của Phật giáo trên cả nước nói chung. Đây rõ ràng là một minh chứng cho hiện tượng “Truyền thông bẩn” đang là nỗi trăn trở của những người làm báo chân chính, hành động này cũng không nằm ngoài mục tiêu làm suy giảm uy tín của Phật giáo, gây hoang mang cho các bậc phụ huynh, khi gửi con em mình đến chùa tham dự khoá tu trong dịp hè.

Một điều đáng buồn hơn cả, là truyền thông bẩn đang mỗi ngày đầu độc con em chúng ta bằng những chiêu trò giật tít câu view, định hướng sai lệch dư luận và truyền bá phát tán những những nội dung, hình ảnh, video tiêu cực. Đây cũng chính là một trong những vấn nạn kéo theo sự suy đồi các giá trị đạo đức nhất là đối với trẻ thành niên và chắc chắn sẽ tiếp tục bào mòn nhận thức và ảnh hưởng nghiêm trọng đến tương lai của đất nước. Mong là các cơ quan chức năng sớm vào cuộc và xử lý nghiêm đối với vấn nạn “truyền thông bẩn” đang tiếp tục huỷ hoại nhận thức cả một thế hệ tương lai.

       >>Sự thật về người quản lý khóa tu mùa hè bị tố cáo giao cấu với khóa sinh tuổi vị thành niên

Thượng tọa Thích Đức Thiện nói thêm về thông báo đăng ký mục 7 Tờ khai Căn cước công dân

Trong những ngày qua, sau khi Trung ương Giáo hội phổ biến công văn 52/HĐTS-VP1, nhiều Tăng Ni, Phật tử đã liên lạc với báo Giác Ngộ phản ánh, bày tỏ nhiều ý kiến liên quan tới việc đăng ký làm Căn cước công dân (CCCD) phải mang theo Giấy chứng nhận Phật tử, Giấy Chứng nhận Quy y Tam bảo…

  Bài liên quan:   >>Khai tôn giáo trong căn cước công dân, phải có “giấy chứng nhận xuất gia”?

Nội dung đó cũng trở thành vấn đề được quan tâm trên một số diễn đàn, trong Tăng Ni, Phật tử.

Để giải thích rõ hơn về vấn đề này, Giác Ngộ đã có cuộc phỏng vấn Thượng tọa Thích Đức Thiện, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội đồng Trị sự, vị giáo phẩm thay mặt Ban Thường trực Hội đồng Trị sự, ký thay Chủ tịch Hội đồng Trị sự GHPGVN công văn nói trên.

Thưa Thượng tọa, Thượng tọa có thể giải thích thêm về mục đích của công văn 52/HĐTS-VP1 mà Trung ương Giáo hội đã phổ biến, có phải nhằm thống kê lại số lượng tín đồ Phật giáo một cách chính xác hơn?

Thượng tọa Thích Đức Thiện: Ban Thường trực Hội đồng Trị sự ban hành công văn số 52/HĐTS-VP1 để tháo gỡ vướng mắc mà một số Ban Trị sự và Tăng Ni, Phật tử phản ánh, đề nghị tháo gỡ khi có một số công dân là Phật tử khi đi làm CCCD không được chấp nhận ghi mục 7 tôn giáo là Phật giáo vì cán bộ làm thủ tục khai đơn cấp CCCD yêu cầu phải có căn cứ xác nhận là Phật giáo.

“Việc này không nhằm thống kê số lượng tín đồ Phật giáo vì thống kê số lượng tín đồ Phật giáo không chỉ dựa vào số lượng người được cấp Căn cước công dân. Tuy nhiên, việc mỗi công dân khi đi làm Căn cước công dân ghi mục 7 tôn giáo là Phật giáo thể hiện niềm tự hào của người Phật tử, thể hiện niềm tin của chúng ta vào tôn giáo có truyền thống, bề dày lịch sử”.

Thượng tọa Thích Đức Thiện

Ý kiến của Thượng tọa về việc một số cơ quan cấp CCCD, chẳng hạn qua trường hợp phản ánh trên báo Giác Ngộ trước đây, có cơ quan thẩm quyền cấp CCCD đã yêu cầu công dân phải có giấy chứng nhận Tăng Ni mới được chấp nhận khai tôn giáo của mình là Phật giáo?

  Bài liên quan:  >>Khai tôn giáo trong căn cước công dân, phải có “giấy chứng nhận xuất gia”?

– Theo điều 24 Hiến pháp 2013 và điều 3 Luật tín ngưỡng, tôn giáo 2016 thì việc khai mục 7 tôn giáo là quyền của mọi công dân. Tuy nhiên, thực tế như Báo Giác Ngộ đã từng phản ánh và có bài viết về vấn đề cần phải có giấy chứng nhận Phật giáo mới được khai tôn giáo của mình có xảy ra ở một số nơi. Chính vì vậy Giáo hội đã có văn bản gửi các Bộ, Ban ngành liên quan để tháo gỡ việc này. Qua nắm bắt trong mấy ngày vừa qua, sau khi có văn bản của Giáo hội, việc kê khai mục 7 tôn giáo là Phật giáo đã trở nên dễ dàng. Ở một số địa phương, cơ quan Công an thực hiện cấp CCCD đã đến tận cơ sở tự viện Phật giáo để tiến hành khai cấp CCCD như ở Học viện Phật giáo Việt Nam tại Huế, và một số tự viện tại tỉnh Ninh Thuận, và tại quận 7 TP.HCM…

Qua phản ánh, hiện nay mỗi chùa có cấp phái quy y cho Phật tử theo cách của mình, chưa có sự thống nhất. Có chùa cấp với chữ ký của Tăng / Ni và dấu vuông; Hình thức phái quy y cũng khác nhau. Vậy, những phái quy y như thế có được chấp nhận khi cơ quan cấp CCCD yêu cầu chứng minh không, bạch Thượng tọa?

– Tất cả các hình thức chứng nhận quy y, các loại hình phái điệp quy y đều có giá trị như nhau khi xác nhận người đó là Phật tử.

Đối với trường hợp những người lớn tuổi, có khá nhiều người được cấp phái quy y từ theo các truyền thống cũ, trước thời điểm GHPGVN ra đời (7-11-1981), vậy trường hợp này sẽ được giải quyết như thế nào?

– Trụ trì các chùa, cơ sở tự viện nơi mà họ cư trú có thể xác nhận họ là Phật tử. Đây được xem như trách nhiệm của Tăng Ni đối với sự phát triển của Phật giáo, trách nhiệm đối với tín đồ của mình.

Đối với Phật tử Nam tông Khmer, việc quy y gần như một tập quán, không có giấy chứng nhận quy y kèm theo, vấn đề này sẽ được giải quyết như thế nào trước yêu cầu mang theo giấy chứng nhận khi khai tôn giáo là Phật giáo trong CCCD?

– Không phải địa phương nào cũng yêu cầu phải có chứng nhận Phật tử mới cho phép khai mục 7 là Phật giáo. Nếu nơi nào yêu cầu phải có giấy chứng nhận thì các Ban Trị sự các cấp, Ban Hướng dẫn Phật tử các cấp, trụ trì các chùa, cơ sở tự viện cần nhanh chóng cấp cho mọi người để đạt mục đích tốt.

“Việc xác nhận là Phật tử để có cơ sở khai mục 7 Căn cước công dân có thể do Ban Trị sự các cấp, Ban Hướng dẫn Phật tử các cấp, trụ trì các chùa, cơ sở tự viện ký xác nhận. Giấy chứng nhận Phật tử này phục vụ cho việc làm Căn cước. Còn Thẻ Phật tử do Ban Hướng dẫn Phật tử Trung ương cấp cho các thành viên sinh hoạt thường xuyên các hoạt động Phật sự của Giáo hội”.

Thượng tọa Thích Đức Thiện

Trong hướng dẫn, Giáo hội có nêu Phật tử cần mang theo chứng nhận Phật tử, phái quy y khi khai tôn giáo trong CCCD, vậy đối với phái quy y của Phật tử thuộc các hệ phái, tổ chức không trực thuộc quản lý của GHPGVN có được chấp thuận hay không? (Ví dụ: Làng Mai, các phái Mật tông, các quốc gia Nam truyền khác,…)

– Để xác nhận là Phật tử căn cứ vào niềm tin, tín ngưỡng Đạo Phật. Căn cứ vào tư cách công dân, đường lối tu tập chính pháp, Ban Trị sự địa phương có thể xác nhận họ là Phật tử.

Thượng tọa hoan hỷ cho biết về quy chuẩn cho việc cấp chứng nhận tín đồ / phái quy y phù hợp với yêu cầu trong khai CCCD, nếu có? Việc cấp các giấy tờ này thuộc thẩm quyền của cấp Giáo hội nào? Trụ trì các tự viện có được ký cấp hay không?

– Theo khoản 6, điều 2 Luật tín ngưỡng, tôn giáo thì tín đồ là người tin, theo một tôn giáo và được tổ chức tôn giáo đó thừa nhận. Do đó, tín đồ Phật từ là những người có niềm tin, tín ngưỡng vào Phật giáo và có tình cảm, yêu mến Đạo Phật. Việc xác nhận là Phật tử để có cơ sở khai mục 7 CCCD có thể do Ban Trị sự các cấp, Ban Hướng dẫn Phật tử các cấp, trụ trì các chùa, cơ sở tự viện ký xác nhận. Giấy chứng nhận Phật tử này phục vụ cho việc làm CCCD. Còn Thẻ Phật tử do Ban Hướng dẫn Phật tử Trung ương cấp cho các thành viên sinh hoạt thường xuyên các hoạt động Phật sự của Giáo hội.

    Bài liên quan: >>Khai tôn giáo trong căn cước công dân, phải có “giấy chứng nhận xuất gia”?

Trung ương Giáo hội ý kiến về việc Phật tử kê khai tôn giáo là Phật giáo nhưng không được chấp nhận

Hôm nay 16-3-2021, Hội đồng Trị sự – cơ quan điều hành mọi hoạt động của Giáo hội Phật giáo Việt Nam phổ biến văn bản số 52/HĐTS-VP1, gửi đên Ban Hướng dẫn Phật tử Trung ương, Ban Trị sự GHPGVN các tỉnh, thành phố.

Theo đó, văn bản do Thượng tọa Thích Đức Thiện, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội đồng Trị sự ký cho biết trong thời gian qua, Ban Thường trực Hội đồng Trị sự có nhận được phản ánh, kiến nghị của một số Ban Trị sự về việc một số Phật tử khi đi làm Căn cước công dân (CCCD) nhưng không được cơ quan cấp CCCD chấp nhận.

Về việc này, Ban Thường trực Hội đồng Trị sự đề nghị Ban Hướng dẫn Phật tử Trung ương, Ban Trị sự GHPGVN các tỉnh, thành phố khẩn trương phổ biến tới trụ trì các chùa, cơ sở tự viện nhằm hướng dẫn cho Phật tử khi đăng ký làm CCCD phải mang theo Giấy chứng nhận Phật tử, Giấy Chứng nhận Quy y Tam bảo…

Trung ương Giáo hội ý kiến về việc Phật tử kê khai tôn giáo là Phật giáo nhưng không được chấp nhận ảnh 1

Sau khi quy y Tam bảo, theo nghi lễ, Phật tử sẽ được cấp phái quy y

Văn bản cũng đề nghị Ban Hướng dẫn Phật tử Trung ương, Ban Trị sự các cấp thực hiện cấp nhanh, dễ dàng trong việc cấp Giấy chứng nhận Phật tử, Chứng nhận Quy y Tam bảo… cho người dân có niềm tin, tín ngưỡng và yêu mến đạo Phật.

Cùng ngày, Hòa thượng Thích Thanh Nhiễu, Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng Trị sự GHPGVN đã ký công văn số 53/HĐTS-VP1 gửi Bộ Công an và Ban Tôn giáo Chính phủ phản ánh việc một số Phật tử khi đi làm CCCD đăng ký mục 7 Tờ khai CCCD là Phật giáo nhưng không được cơ quan cấp CCCD chấp nhận.

Hòa thượng Phó Chủ tịch Thường trực đề nghị Bộ Công an, Ban Tôn giáo Chính phủ tạo điều cho GHPGVN và tín đồ Phật tử giải quyết vướng mắc khi đi làm CCCD.

Công văn của Trung ương Giáo hội được phổ biến trong bối cảnh Bộ Công an đang chỉ đạo các tỉnh, thành phố cấp CCCD gắn chíp điện tử.

Liên quan đến sự việc này, Báo Giác Ngộ đã từng có phản ánh thực tế qua một bài viết trước đây trên mục Diễn đàn xây dựng, với tiêu đề “Khai tôn giáo trong căn cước công dân, phải có “giấy chứng nhận xuất gia””

Trung ương Giáo hội ý kiến về việc Phật tử kê khai tôn giáo là Phật giáo nhưng không được chấp nhận ảnh 2
Ảnh bản công văn của Giáo hội

Sự thật về người quản lý khóa tu mùa hè bị tố cáo giao cấu với khóa sinh tuổi vị thành niên

Ngày 13/3/2021, ngay sau khi báo Thanh Niên Online đưa tin: ”Quản lý khóa tu mùa hè bị tố cáo giao cấu trẻ em: Chờ mẹ sinh con”, hàng loạt các tờ báo khác như nld.com.Vn, m cand.com.vn, Báo Mới, Phụ Nữ ( Eva.Vn), m Kenh14.Vn, danviet.Vn v.v… đồng loạt đưa tin, sao chép nhào nặn làm dư luận phẫn nộ, công kích Phật giáo, mà chẳng hề quan tâm sự thật.

Đây chính là dã tâm của truyền thông bẩn, trong giới báo chính thống, nhằm khai thác các đề tài Phật giáo, để câu view như các YouTuber dàn dựng giả sư Thích Minh Phúc, hay các sự kiện khác nhằm hạ thấp Phật giáo và đánh thẳng vào niềm tin của quần chúng. Sự lan tỏa khoá tu mùa hè, đưa Phật giáo đi vào đời sống của giới trẻ đang là mục tiêu tấn công của ngoại đạo. Cho nên, bài báo giựt tít tiêu đề trên không ngoài mục đích làm vấy bẩn hình ảnh các khoá tu mùa hè của Phật giáo, gây hoang mang cho các bậc phụ huynh, khi gửi con em mình đến chùa.
Báo Thanh Niên đưa tin: “ Kết thúc khoá tu mùa hè , P. chở N. đi chơi tại TT.Cái Nước và thực hiện hành vi giao cấu với N. nhiều lần. Hiện N. mang thai hơn 30 tuần (theo chẩn đoán của bác sĩ)”.
Sự kiện này đang được công an Huyện Cái Nước điều tra làm rõ khi ông N.V.T (40 tuổi, ngụ ấp Giá Ngự, xã Đông Hưng, H.Cái Nước) tố cáo là do người quản lý khoá tu tại chùa TT. Huyện Cái Nước, Tỉnh Cà Mau gây ra.
Tuy nhiên, nguồn tin về P. hầu như mỗi báo đưa tin một kiểu. Theo báo nld.com.Vn P tu tại một ngôi chùa ở TP. Thủ Đức, TP. HCM). Còn báo Thanh Niên viết: “ Cháu N. quen người đàn ông tên Đ.D.P tại chùa P.T (TP. Thủ Đức, TP. HCM). Làm dư luận đồn đoán rằng P. là một Tăng sĩ Phật giáo.
Tuy nhiên, chúng tôi đã liên hệ với Trụ trì chùa Phước Tường (TP. Thủ Đức, TP.HCM) để làm rõ chân tướng của P. thì sự thật hoàn toàn khác hẳn. Theo văn bản báo cáo của BTS PG huyện Đầm Dơi, “người đàn ông P mà báo chí nhắc đến chính là người tài xế lái xe chở thầy đi tổ chức khoá tu mùa hè tại chùa Thiền Tôn (Huyện Đầm Dơi, Tỉnh Cà Mau), có tên thường gọi là “Thanh”, hơn 30 tuổi, hay đến chùa làm công quả. Thời gian diễn ra khoá tu là 20-26/7/2020. Người này hoàn toàn không tham dự khoá tu và không phải là thành viên của BTC khoá tu. Ngày 27/7/2020, thầy Lệ Mai cùng tài xế tên “ Thanh” về lại Tp. HCM. Khoảng một tháng sau, “Thanh” có quay trở lại thăm chùa “Thiền Tôn” ở chơi hai ngày, rồi biến mất”.
Như vậy, P. (Thanh) không làm quản lý khoá tu mùa hè tại chùa Thiền Tôn ( Huyện Đầm Dơi, Tỉnh Cà Mau) hay tu ở chùa Phước Tường ( TP. Thủ Đức, TP. HCM), như báo chí thổi phồng, mà chỉ là người lái xe như bao nhiêu người khác. Trong suốt khoá tu “Thanh” chỉ đi chơi lòng vòng. Sau khoá tu, “Thanh” ( P.) đã hẹn gặp N. thì đó là chuyện yêu đương nam nữ thông thường, hoàn toàn không dính dáng gì đến khoá tu, hay xảy ra ngay trong khoá tu. Không thể đổ lỗi cho nhà chùa vì nhà chùa không thể quản lý chuyện tình cảm lứa đôi.
Giả như P là người quản Lý Khoá Tu Mùa Hè, thì cũng không thể đem chức danh ấy ra để giật tít. Vì ngay khi kết thúc khoá tu P. Không còn chức vụ gì nữa. Huống chi đây chỉ là tài xế hợp đồng bên ngoài. Do đó, gia đình N chỉ có thể kiện cá nhân P, về hành vi giao cấu với trẻ vị thành niên. Chứ không có quyền bôi nhọ nhà chùa, vì P. chỉ là một thanh niên ngoài đời. Nên chuyện các khoá sinh quan hệ tình cảm sau khoá tu mùa hè, thì không phải trách nhiệm của nhà chùa. Mà đó chính là trách nhiệm giáo dục của gia đình. Vì Ban Tổ Chức không thể chịu trách nhiệm gì ngay sau khi kết thúc khoá tu.
Vì nhận thấy, tiêu đề và nội dung bài báo có nhiều điểm mâu thuẫn. Điều ấy, chẳng khác gì học sinh sau khi tốt nghiệp cấp ba xong, ra ngoài vi phạm pháp luật lại đồn nhau rằng “học sinh trường A trường B gây án”. Rồi truy cứu trách nhiệm cho nhà trường, đó là điều phi lý. Như vậy, đây là cách đặt tiêu đề gán ghép, nhằm kích động quần chúng gây ác cảm với Phật giáo.
Nội dung báo Thanh Niên phản ánh hoàn toàn sai sự thật. Đã xúc phạm nghiêm trọng uy tín của Phật giáo. Cũng như các tờ báo khác được dịp “Tát nước theo mưa” phải chịu trách nhiệm hình sự về hành vi bịa đặt, đăng tin thất thiệt theo luật báo chí 2016.
Điều ấy chỉ nhằm bôi nhọ uy tín, ý nghĩa và giá trị giáo dục của các khoá tu mùa hè Phật giáo, chặn đứng cơ hội rèn luyện nâng cao đời sống đạo đức trong giới thanh thiếu niên. Do đó, GHPGVN có thể khởi kiện.
Điều này, thể hiện tính phân biệt và kỳ thị Phật giáo suốt cao trào pháp nạn truyền thông Phật giáo trong mấy năm qua. BBT báo Thanh Niên, cũng như các tờ báo khác đã bộc lộ rõ bản chất bộp chộp, hám lợi, câu view bất chánh khi liên tục đăng tin đồn thất thiệt về Phật giáo.
Như vậy, báo Thanh Niên và các tờ báo trên phải có trách nhiệm đính chính và tự chịu trách nhiệm vì đã đưa tin sai sự thật, giật tít tiêu đề không cần kiểm chứng.
Rất mong BTS PG các tỉnh thành trên toàn quốc sớm vào cuộc, đồng hành với BTS PG huyện Đầm Dơi, tỉnh Cà Mau để trả lại sự trong sạch cho các khoá tu mùa hè Phật giáo.
Lý Diện Bích

Công an mời nhiều Youtuber quay và đăng tải các video về ông Nguyễn Minh Phúc ở Củ Chi

Cơ quan chức năng kiến nghị xử lý và mời làm việc Youtuber quay nội dung “Thầy chùa ăn thịt chó” ở Củ Chi, TP.HCM. Trong thời gian ngắn đã có hơn 500 video đăng tải xoay quanh câu chuyện nói trên.

Ngày 3-3, Công an huyện Củ Chi, TP.HCM đã lập danh sách và mời một số người livestream, quay phim đăng trên nền tảng Youtube về hoạt động liên quan đến việc đăng tải thông tin phát ngôn của ông Nguyễn Minh Phúc (Tâm Phúc). Nhiều người hay gọi với cụm từ “Thầy chùa ăn thịt chó”.

Trong thời gian ngắn đã có hơn 500 video đăng tải xoay quanh câu chuyện nói trên.

Công an mời nhiều Youtuber quay và đăng tải các video về ông Nguyễn Minh Phúc ở Củ Chi ảnh 1

Hơn 500 video đăng tải xoay quanh câu chuyện nói trên trên mạng xã hội

Hiện tại đã có 5 Youtuber được mời làm việc và đề nghị thực hiện việc tháo bỏ thông tin không chính xác. Trong đó có hình ảnh đánh nhau, dùng lời lẽ tục tĩu…

Cùng ngày, Thượng tọa Thích An Thường, Trưởng ban Trị sự Giáo hội Phật giáo huyện Củ Chi gửi văn bản đề nghị cơ quan chức năng xử lý nghiêm.

Theo Thượng tọa Thích An Thường, thời gian qua, trên một số kênh Youtube truyền tải rất nhiều những video clip ông Nguyễn Minh Phúc mặc áo tu sĩ Phật giáo có những phát ngôn trái với truyền thống Phật giáo Việt Nam, xúc phạm lãnh đạo Gíao hội Phật giáo Việt Nam…

Công an mời nhiều Youtuber quay và đăng tải các video về ông Nguyễn Minh Phúc ở Củ Chi ảnh 2

Sau khi thẩm tra, cơ quan và Giáo hội Phật giáo Việt Nam khẳng định ông Nguyễn Minh Phúc làm giả giấy tờ chứng nhận Tăng Ni, bổ nhiệm… cũng như các Huân chương Lao động của Chủ tịch nước, bằng khen của Chính phủ…

Lực lượng chức năng xác định ông Phúc sử dụng các loại giấy tờ, quyết định giả mạo để tự xưng là tu sĩ của Giáo hội Phật giáo Việt Nam.

Nơi ở của ông Phúc tại ấp Láng Cát, xã Tân Phú Trung là nhà dùng để ở, không phải cơ sở thờ tự tôn giáo, không có cơ sở gọi là “chùa Hoằng Pháp Trung Ương”.

Những phát ngôn của ông Nguyễn Minh Phúc đăng tải trên các kênh Youtube là trái với truyền thống và xúc phạm nghiêm trọng đến Giáo hội Phật giáo Việt Nam.

UBND huyện Củ Chi ra văn bản đề nghị ông Phúc tự tháo dỡ các bảng hiệu treo tại nhà ghi là chùa Hoằng Pháp Trung Ương và tượng Phật. Nếu không chấp hành sẽ có biện pháp cưỡng chế.

Ngoài ra, UBND huyện Củ Chi kiến nghị Sở Thông tin và Truyền thông, Công an TP HCM xử lý các kênh Youtube đã đăng tải các video clip phát ngôn trái với truyền thống Phật giáo, xuyên tạc Phật giáo của ông Nguyễn Minh Phúc. Tất cả các video clip này phải tháo gỡ khỏi các trang Youtube; đồng thời nghiêm cấm các kênh Youtube đến nhà ông Phúc ghi hình đăng thông tin những hoạt động, phát ngôn của ông Phúc.

Theo L.Phong / Người Lao động

Phương án xử lý đối với Nguyễn Minh Phúc và ‘chùa Hoằng Pháp Trung ương’

Trường hợp đương sự Nguyễn Minh Phúc (sinh năm 1983, tự xưng là Đại đức Thích Tâm Phúc, trụ trì ‘chùa Hoằng Pháp Trung ương’) xôn xao trên mạng xã hội thời gian vừa qua được đề nghị xử lý nghiêm để trả lời cho công luận và cộng đồng Phật tử.

Theo đó, báo cáo do Thượng tọa Thích An Thường, Trưởng ban Trị sự GHPGVN huyện Củ Chi ấn ký đã thống nhất các phương án xử lý như sau:

– Trong thời hạn 02 ngày kể từ ngày 23/02/2021, đương sự Nguyễn Minh Phúc tự tháo dở các bảng hiệu treo tại nhà số 174/13A ấp Láng Cát xã Tân Phú Trung tự xưng là Chùa Hoằng Pháp Trung ương.

– Trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày 23/02/2021, đương sự Nguyễn Minh Phúc tự di dời tất cả các tượng Phật trưng bày tại địa chỉ nhà số 174/13A ấp Láng Cát xã Tân Phú Trung, huyện Củ Chi.

– Nghiêm cấm triệt để các kênh YouTube đến nhà số 174/13A ấp Láng Cát xã Tân Phú Trung ghi hình đăng thông tin những hoạt động hoặc những phát ngôn của ông Nguyễn Minh Phúc.

–  Đương sự Nguyễn Minh Phúc chấm dứt ngay những phát ngôn trái với đạo đức xã hội, trái với truyền thống của GHPGVN, nghiêm chỉnh chấp hành các quy định pháp luật nhà nước. Tôn trọng đúng truyền thống Phật giáo.

–  Quá thời hạn tự tháo dỡ bảng hiệu Chùa Hoằng Pháp Trung Ương và di dời các tượng Phật ra khỏi địa chỉ nhà số 174/13A ấp Láng Cát xã Tân Phú Trung, huyện Củ Chi, ông Phúc không tự chấp hành sẽ có biện pháp xử lý tiếp tục (hoặc cưỡng chế).

Trường hợp ông Nguyễn Minh Phúc được đề nghị xử lý nghiêm để trả lời cho công luận và cộng đồng Phật tử.

Trường hợp ông Nguyễn Minh Phúc được đề nghị xử lý nghiêm để trả lời cho công luận và cộng đồng Phật tử.

Ban Trị sự GHPGVN huyện Củ Chi đồng thời đề nghị Ban Trị sự GHPGVN thành phố Hồ Chí Minh có công văn yêu cầu phòng PC.05 Công An thành phố Hồ Chí Minh, Sở Thông tin và Truyền thông thành phố xử lý các kênh YouTube đã đăng tải các video clip phát ngôn trái với truyền thống Phật giáo, xuyên tạc Phật giáo của ông Nguyễn Minh Phúc. Tất cả các viideo clip này phải tháo gỡ khỏi các trang YouTube.

Vụ việc đương sự Nguyễn Minh Phúc cũng được đề nghị xử lý nghiêm để trả lời cho công luận tại sao một kẻ làm giả các giấy tờ của GHPGVN – tổ chức duy nhất có đủ tư cách pháp lý, pháp nhân, đại diện Tăng Ni, Phật tử Việt Nam trong và ngoài nước, lại có những phát ngôn xuyên tạc, xúc phạm Phật giáo; làm giả huân chương, bằng khen của lãnh đạo Nhà nước, Chính phủ… lại nghiễm nhiên tồn tại trong nhiều năm qua như thế.

Đương sự Nguyễn Minh Phúc (tự đặt pháp danh Thích Tâm Phúc) sinh 8-3-1983, trú tại số nhà 144/45 đường Giòng Cát, tổ 8, ấp Láng Cát, xã Tân Phú Trung, huyện Củ Chi, TP.HCM (tự đặt tên nhà là chùa Ngộ Chân Tử – Tổ khai sáng chùa Hoằng Pháp Trung ương).

Việc xác minh thông tin về đương sự tự xưng là “Đại đức Thích Tâm Phúc” (Nguyễn Minh Phúc), “trụ trì chùa Hoằng Pháp Trung ương” gồm các giấy tờ như chứng điệp thọ giới, chứng minh là tu sĩ, các quyết định bổ nhiệm đối với ông Nguyễn Minh Phúc với chữ ký của Hòa thượng Chủ tịch Hội đồng Trị sự, Hòa thượng Trưởng ban Tăng sự Trung ương, khuôn dấu của Hội đồng Trị sự Trung ương GHPGVN cấp cho không có trong lưu trữ danh bộ Phật giáo, không do GHPGVN cấp, Các loại giấy tờ  này đều do ông Phúc tự làm, giả mạo.

Đại diện các cơ quan chức năng như Ủy ban MTTQVN, Công an; Phòng Tài chính – Kế hoạch, Phòng Tư pháp, Phòng Lao động Thương binh và Xã hội, Phòng Văn hóa và Thông tin, Chi cục thuế huyện Củ Chi cũng đã xác nhận các huân chương, huy chương, bằng khen của lãnh đạo Nhà nước, Chính phủ cũng được cơ quan chức năng khẳng định là do ông Phúc tự làm giả.

Đương sự Nguyễn Minh Phúc không phải là tu sĩ Phật giáo nhưng thường xuyên núp bóng, lợi dụng danh nghĩa tu sĩ để kêu gọi, vận động, quyên góp gây quỹ nhằm mục đích trục lợi cá nhân bất hợp pháp và tụ tập đông người tại nhà riêng. Ngoài ra còn tự ý vận động cúng dường và tiếp nhận các loại thịt động vật: Heo, cá, gà, vịt; thịt bò, trâu, dê, chó, cá sấu, hổ, sư tử, rùa… đặc biệt các clip đăng tải ông Nguyễn Minh Phúc sử dụng y vàng Phật giáo ăn thịt động vật khiến nhiều người nhìn thấy cảm thấy khó hiểu, thắc mắc…

Với hành vi và lối sống buông thả, phóng túng, đương sự Nguyễn Minh Phúc đã làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến hình ảnh, sự tôn nghiêm của Phật pháp, xuyên tạc giáo lý Phật giáo và gây tổn thương đến Giáo hội Phật giáo Việt Nam, gây bất bình và sự thiếu tôn trọng đối với cộng đồng Phật tử Phật giáo.

Để hộ trì bảo vệ Chánh pháp và hình ảnh tốt đẹp của Phật giáo, cộng đồng Phật tử yêu cầu Giáo hội các cấp trực thuộc phối hợp với cơ quan chức năng để tiếp tục làm rõ và xử lý theo quy định của pháp luật.

Những giấy tờ mang tên 'Thích Tâm Phúc' trên được Văn phòng 2 Trung ương GHPGVN xác nhận là không có trong lưu trữ của Hội đồng Trị sự GHPGVN.

Những giấy tờ mang tên “Thích Tâm Phúc” trên được Văn phòng 2 Trung ương GHPGVN xác nhận là không có trong lưu trữ của Hội đồng Trị sự GHPGVN.

Giấy tờ “Đại đức Thích Tâm Phúc” không có trong lưu trữ, không do GHPGVN cấp

Đó là nội dung xác nhận của Văn phòng 2 Trung ương Giáo hội, hôm qua 27-1, trong công văn trả lời tờ trình xác minh thông tin về kẻ tự xưng là “Đại đức Thích Tâm Phúc” (Nguyễn Minh Phúc), “trụ trì chùa Hoằng Pháp Trung ương”…

Theo đó, các giấy tờ như chứng điệp thọ giới, giấy chứng nhận Tăng Ni, quyết định bổ nhiệm trụ trì “chùa Hoằng Pháp Trung ương”… mang tên “Đại đức Thích Tâm Phúc” (Nguyễn Minh Phúc) được ghép, sao chụp ảnh chữ ký của lãnh đạo và khuôn dấu của Ban Thường trực Hội đồng Trị sự GHPGVN.

Trước đó, cơ quan chức năng cũng thông tin cho biết các hình thức khen thưởng cấp Nhà nước cấp cho tập thể và cá nhân ông Nguyễn Minh Phúc như: 5 Huân chương Lao động, 2 bằng khen của… Trung ương không có tên trong danh sách khen thưởng lưu trữ tại Ban Thi đua – Khen thưởng, các trường hợp được khen thưởng không hề có tên ông Nguyễn Minh Phúc.

Đã có thông tin xác nhận ông Nguyễn Minh Phúc không phải là tu sĩ Phật giáo, nơi ông ở không phải là chùa, tuy nhiên nhiều youtuber đã và đang khai thác câu chuyện ông Nguyễn Minh Phúc đăng tải trên mạng xã hội để thu hút người xem theo mục đích cá nhân.

Văn phòng 2 Trung ương Giáo hội yêu cầu Giáo hội các cấp trực thuộc làm việc với cơ quan chức năng để làm rõ và xử lý theo quy định của pháp luật.

Đọc nhiều

Cần điều tra clip và xử lý cán bộ đòi chôn sống nhà sư.

Giữa lúc cơn khủng hoảng truyền thông Phật giáo đang leo thang vì những bài báo lá cải tiếp tục bồi bút sau khi...

Sự thật về người quản lý khóa tu mùa hè bị tố cáo giao...

Ngày 13/3/2021, ngay sau khi báo Thanh Niên Online đưa tin: ”Quản lý khóa tu mùa hè bị tố cáo giao cấu trẻ em:...

Cần Lên Án Báo Tuổi Trẻ Khi Đem Phật Giáo Ra Biếm Họa

Ngày 15/1/2020, Tuổi Trẻ Online đã có sự can thiệp chỉnh sửa lại thông tin đăng tải, buộc lòng phải lên tiếng xin lỗi...

Khai tôn giáo trong căn cước công dân, phải có “giấy chứng nhận xuất...

 Đây là một thắc mắc lớn mà người viết đã nhiều lần đặt ra trong khi trực tiếp thực hiện các thủ tục liên...